מלכות של אסתר ע"י רוח הק'

קאטאלאג: זמנים סעודת שושן פורים נומ׳ ⁨5⁩ פאקעט גייד ז׳ 25 תש"נ (1989–90) אידיש 1 שעה 28 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 1 שעה 28 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט אז אסתר'ס מלכות איז געווען רוח הקודש, און דאס איז געווען איר תשובה צו די חכמים ווען זי האט געבעטן מ'זאל פארשרייבן די מגילה לדורות.

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אין מגילה: אסתר האט געשיקט צו די חכמים מ'זאל פארשרייבן די מגילה לדורות, זיי האבן מורא געהאט פון קנאה ביי די אומות, און זי האט געענטפערט אז ס'איז שוין פארשריבן אין ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס. ער געפינט דעם געשפרעך אין די לעצטע פסוקים פון דער מגילה, און פרעגט פארוואס דער פסוק פון אחשורוש'ס מס שטייט אין מיטן. ער איז נישט מקבל אז אסתר האט גערעדט מיט תקיפות פון א מלכה: זי איז שטענדיג געווען נכנע צו מרדכי און צו די חכמים, און א מלכה האט נישט אזא דין. נאר אסתר'ס מלכות איז געווען רוח הקודש, ווי די מלכות פון שלמה המלך וואס וועט זיך אנטפלעקן ביי ירושלים לעתיד לבוא. אחשורוש, געשריבן אן א וואו, איז געווען א מקבל און נישט קיין אמת'ער מלך; מרדכי און אסתר זענען געווען די אמת'ע מלכים. ער ענדיגט מיט שושן פורים, די אידן פון שושן, דעם כותל מערבי אין יעדן אידס הארץ, און א תפילה פאר ירושלים.

ענינים: מגילת אסתר · שושן פורים · שלמה המלך

סדר השיעור

  1. 0:00 זינגען ביי דער סעודה (ניגון)

  2. 6:55 אסתר בעט די חכמים צו פארשרייבן די מגילה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא וואו אסתר בעט די חכמים מ'זאל קובע זיין די מגילה לדורות און ענטפערט אויף זייער מורא פון קנאה ביי די אומות, און רב נחמן בר יצחק'ס ראיה אז די מגילה איז ברוח הקודש נאמרה. ער געפינט דעם געשפרעך אין די פסוקים צום סוף פון דער מגילה, און פרעגט פארוואס דער פסוק פון אחשורוש'ס מס שטייט צווישן דער שאלה און דער תשובה.

  3. 13:02 האט אסתר גערעדט מיט תקיפות פון א מלכה? שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם גר"א אז אסתר האט גערעדט צו די חכמים מיט תקיפות פון א מלכה, און פרעגט: זי האט דאך שטענדיג געפאלגט מרדכי און געפרעגט שאלות ביי די חכמים, און א מלכה האט נישט דעם דין פון א מלך אז מ'מוז איר פאלגן. דערנאך ווייזט ער אן אז אחשורוש'ס נאמען אין דעם פסוק איז געשריבן אן א וואו.

  4. 16:06 מלכות פון רוח הקודש: אסתר און שלמה שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז אסתר'ס מלכות מיינט רוח הקודש, ווי די גמרא טייטשט "ותלבש אסתר מלכות", און פארגלייכט עס מיט שלמה המלך, וועמענס מלכות איבער עליונים און תחתונים איז געקומען פון רוח הקודש. שלמה'ס הערשן אן מלחמה איז א דוגמא פון ירושלים לעתיד לבוא וואס דער אייבערשטער אליין וועט זיין איר חומה, און די "ששים גבורים" ארום אים זענען לויט'ן מדרש די ששים מסכתות.

  5. 21:45 אחשורוש דער מקבל, מרדכי און אסתר די מלכים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז מרדכי און אסתר זענען געווען די אמת'ע מלכים און אחשורוש נאר א נאכגעמאכטער, און אסתר'ס תשובה וועגן "מלכי מדי ופרס" מיינט זייער אייגענע מלכות פון רוח הקודש. דער פסוק אין מיטן איז די הקדמה דערצו: א מלך ישראל איז א משפיע, און אחשורוש וואס לייגט א מס איז א מקבל, און אזוי ווי עפרון פעלט אים א וואו אין נאמען.

  6. 28:31 פארוואס די אידן פון שושן האבן באקומען א נאך א טאג

    דער משגיח ערקלערט אסתר'ס בקשה פאר נאך א טאג אין שושן: די אידן דארט האבן געהאט א חטא נוסף, און אפילו פורים איז פאר זיי נישט גענוג געווען, האבן זיי געדארפט א גרעסערן טאג. די אהבה צום אייבערשטן וואס איז באהאלטן אין יעדן איד און ווערט נתגלה פורים, איז א נקודה וואס קען קיינמאל נישט פארברענט ווערן, און שושן פורים איז ירושלים'ס טאג, ווען נאר ירושלים ליינט די מגילה אלס איר הלל.

  7. 32:22 דער כותל מערבי אין יעדן הארץ, און א תפילה פאר ירושלים

    דער משגיח טייטשט "ונבנתה עיר על תלה" אויפן כותל מערבי, וואס בלייבט אין יעדן אידס הארץ, און דערציילט וואס ער האט געהערט וועגן דעם סאטמארער רב'ס לעצטע דרשה אין ירושלים. ער ענדיגט מיט א תפילה אז אלע ווענדן זיך צו ירושלים און זאלן באלד זען ירושלים מיט א חומת אש.

  8. 36:14 זינגען (ניגון)

  9. 42:33 רייד פון אנדערע רעדנער ביי דער סעודה (אן אנדער רעדנער)

  10. 45:57 א פורים'דיגע באדחנות ליד (ניגון)

  11. 1:05:20 אנאנסירונגען ביי דער סעודה (אן אנדער רעדנער)

  12. 1:11:55 בענטשן און סיום

דער שיעור, אויסגעשריבן

אסתר בעט די חכמים צו פארשרייבן די מגילה

7:06

דער משגיח עפנט מיט דער גמרא אין מגילה ז' ע"א: אסתר האט געשיקט צו די חכמים מ'זאל קובע זיין די מגילה לדורות, זיי האבן מורא געהאט פון קנאה ביי די אומות, און זי האט געענטפערט אז ס'איז שוין פארשריבן אין ספר דברי הימים למלכי מדי ופרס. דארט ברענגט די גמרא רב נחמן בר יצחק'ס ראיה אז די מגילה איז ברוח הקודש נאמרה. דער משגיח זאגט אז זיין נקודה איז דער פסוק דערנאך, "ותכתוב אסתר המלכה", ווייל "מלכה" מיינט רוח הקודש. א,ב

11:25

דער גאנצער געשפרעך איז מרומז אין די פסוקים: "ומאמר אסתר" (אסתר ט, לב) איז איר בקשה, און "הלא הם כתובים" (אסתר י, ב) איר תשובה. אבער אינמיטן שטייט "וישם המלך אחשרש מס" (אסתר י, א). פארוואס איז ער דא מפסיק? ג,ד,ה

האט אסתר גערעדט מיט תקיפות פון א מלכה?

13:03

דער גר"א אויף אסתר ט, לב ערקלערט אז אסתר האט גערעדט מיט תקיפות פון א מלכה. פרעגט דער משגיח: די חכמים האבן דאך געהאט דאס לעצטע ווארט; זי האט געפאלגט מרדכי אפילו אלס מלכה (אסתר ב, כ) און געפרעגט שאלות ביי די חכמים. און א מלכה איז נישט קיין מלך, וואס האט קיינעם נישט איבער זיך חוץ דעם רבונו של עולם. ו,ז,ח

מלכות פון רוח הקודש

16:14

דער משגיח ענטפערט אז אסתר'ס מלכות איז נישט געווען ווי ושתי'ס. די גמרא טייטשט "ותלבש אסתר מלכות" אויף רוח הקודש, און רעכנט זי צווישן די שבע נביאות. אזוי אויך רעכנט מען נישט שלמה המלך מיט די מלכים וואס האבן געהערשט איבער דער וועלט, ווייל ער האט געהערשט איבער עליונים און תחתונים; זיין מלכות איז געקומען פון רוח הקודש. ל,מ,י

19:18

שלמה האט געהערשט איבער דער וועלט אן מלחמה, א דוגמא פון ירושלים לעתיד לבוא, וואס דער אייבערשטער אליין וועט זיין איר חומה. כאטש ששים גבורים זענען ארום אים געשטאנען, האט ער געבעטן א שווערד; דער מדרש זאגט אז די ששים זענען די ששים מסכתות. נ,ס,ע,פ

אחשורוש דער מקבל

22:11

מרדכי איז אויך געווען פון די נביאים, און באמת איבער אחשורוש. אחשורוש איז נאר געווען א נאכגעמאכטער מלך; חז"ל זאגן אז "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם רבונו של עולם. דאס איז געווען אסתר'ס תשובה: "מלכי מדי ופרס" זענען זי און מרדכי, און מיט איר רוח הקודש האט זי מגלה געווען אז די מגילה מוז פארשריבן ווערן. די חכמים האבן דערנאך געפונען דעם רמז אינעם ווארט "בספר" אין דער תורה. ד,ר

26:01

דערפאר קומט פריער דער פסוק פון מס. א מלך ישראל איז א משפיע קדושה פאר'ן פאלק, און א מלך פון די אומות נעמט פון זיי. אחשורוש, וואס לייגט א מס, איז געשריבן אן א וואו, אזוי ווי עפרון אין בראשית כג, טז, וואס האט פארלוירן זיין וואו צוליב זיין רע עין, ווייל דער וואו איז דער אות פון השפעה. ה,ש

די אידן פון שושן

28:49

דער משגיח ערקלערט פארוואס שושן האט באקומען נאך א טאג. אלע אידן האבן געהאט איין חטא; די אידן פון שושן האבן געהאט א חטא נוסף, ממילא איז אפילו פורים פאר זיי נישט גענוג געווען, און אסתר האט פארשטאנען אז זיי דארפן א גרעסערן טאג.

29:56

אין יעדן איד איז באהאלטן אן אהבה צום אייבערשטן וואס ווערט נתגלה פורים, א נקודה וואס ווערט קיינמאל נישט פארברענט. שושן פורים איז ירושלים'ס טאג, ווען נאר זי ליינט די מגילה, וואס די גמרא רופט דעם הלל פון פורים. אד

דער כותל מערבי אין יעדן הארץ

32:22

"ונבנתה עיר על תלה" (ירמיה ל, יח) איז דער כותל מערבי, וואס איז קיינמאל נישט חרוב געווארן, און דער משגיח זאגט אז אין יעדן אידס הארץ שטייט א כותל מערבי. ער דערציילט אז ביי דעם סאטמארער רב'ס לעצטע דרשה אין ירושלים האט ער געוויינט וואס ער גייט אוועק, אבער געזאגט אז ער וועט בלייבן דארט, ווייל אין חסד לאברהם שטייט אז דער וואס שטיצט ירושלים איז ווי ער וואלט געווען אין איר. אה,או

35:28

ער ענדיגט מיט א תפילה אז אלע ווענדן זיך צו ירושלים און זאלן באלד זען איר חומת אש. נ

מראי מקומות

תורה

  1. ט Devarim 17:15 14:36 טעקסט מפתח
  2. ש Bereishis 23:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 26:01

נביאים

  1. נ Zechariah 2:9 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:18, 35:28
  2. ס Melachim I 3:24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:18
  3. אה Yirmeyahu 30:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 32:22
  4. אז לכאורה Melachim I 8 35:34 מפתח

כתובים

  1. ג Esther 9:32 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:25
  2. ד Esther 10:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:25, 22:11
  3. ה Esther 10:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 11:25, 26:01
  4. ז Esther 2:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:03
  5. כ Divrei HaYamim I 29:23 17:01 טעקסט מפתח
  6. ע Shir HaShirim 3:7-8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 19:18
  7. ק Esther 10:3 22:05 טעקסט מפתח
  8. אב Esther 9:13 29:03 טעקסט מפתח
  9. אג Tehillim 147:12 31:10 טעקסט מפתח

תלמוד בבלי

  1. א Megillah 7a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:06
  2. ב Megillah 7a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 7:06
  3. ח לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 13:03
  4. י Megillah 11b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:14
  5. ל Megillah 14b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:14
  6. מ Megillah 14a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 16:14
  7. צ לכאורה Megillah 15a 21:45 מפתח
  8. ר Megillah 7a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 22:11
  9. אד Megillah 14a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:56

מדרש

  1. פ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 19:18

ראשונים

  1. ת לכאורה Rashi on Bereishis 23:10 27:14 מפתח
  2. אא Rabbeinu Bachya (מקום נישט באשטימט) 27:34 מפתח

אחרונים און חסידות

  1. או Chesed L'Avraham (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 32:22

אנדערע

  1. ו לכאורה Gra on Esther 9:32 מפתח אינעם אויסשרייב: 13:03

עיקרי הדברים

  1. 10:38 דער געשפרעך צווישן אסתר און די חכמים וואס די גמרא ברענגט איז מרומז אין די לעצטע פסוקים פון דער מגילה: איר בקשה אין "ומאמר אסתר" און איר תשובה אין "הלא הם כתובים".
  2. 14:24 אסתר האט נישט געדריקט די חכמים מיט די תקיפות פון א מלכה; איר מלכות איז געווען רוח הקודש, און דערמיט האט זי מגלה געווען אז די מגילה מוז פארשריבן ווערן.
  3. 22:59 אחשורוש איז נישט געווען קיין אמת'ער מלך נאר א מקבל; די אמת'ע מלכים פון מדי ופרס זענען געווען מרדכי און אסתר.
  4. 16:42 שלמה המלך'ס מלכות איבער די עליונים און תחתונים איז געקומען פון רוח הקודש, און זי איז א דוגמא פון דער מלכות וואס וועט זיך אנטפלעקן לעתיד לבוא.
  5. 28:49 די אידן פון שושן, וואס האבן מער געזינדיגט, האבן באקומען א גרעסערן טאג, שושן פורים, ווייל די פנימיות'דיגע נקודה פון א איד, ווי דער כותל מערבי, ווערט קיינמאל נישט חרוב.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 12:42 פארוואס שטייט דער פסוק פון אחשורוש'ס מס צווישן די חכמים'ס טענה און אסתר'ס תשובה?

    תירוץ: 24:41 ער לייגט אוועק די הקדמה צו איר תשובה: אחשורוש איז נישט געווען קיין אמת'ער מלך; אסתר איז געווען די מלכה, מיט'ן כח פון רוח הקודש.

  2. קשיא: 13:44 ווי אזוי קען אסתר דריקן די חכמים מיט די תקיפות פון א מלכה, ווען זי איז שטענדיג געווען נכנע צו מרדכי און צו די חכמים, און א מלכה האט נישט קיין דין אז מ'מוז איר פאלגן?

    תירוץ: 16:24 איר מלכות איז נישט געווען קיין פאליטישע מאכט נאר רוח הקודש, און דערמיט האט זי מגלה געווען אז די מגילה מוז פארשריבן ווערן.

  3. קשיא: 16:28 פארוואס רעכנט מען נישט שלמה המלך צווישן די מלכים וואס האבן געהערשט איבער דער גאנצער וועלט?

    תירוץ: 16:37 ער האט געהערשט איבער עליונים און תחתונים; זיין מלכות איז געקומען פון רוח הקודש און האט נישט קיין שייכות מיט זייערע.

  4. קשיא: 15:49 פארוואס איז אחשורוש'ס נאמען אין דעם פסוק פון מס געשריבן אן א וואו, דאס איינציגע ארט אין דער מגילה?

    תירוץ: 26:56 דער וואו איז השפעה; אחשורוש איז געווען א מקבל, אזוי ווי עפרון, וועמענס נאמען האט אויך פארלוירן דעם וואו.

  5. קשיא: 28:49 פארוואס האבן די אידן פון שושן געדארפט נאך א טאג אויסער פורים?

    תירוץ: 29:06 זיי האבן געהאט א חטא נוסף, ממילא איז פורים פאר זיי נישט גענוג געווען; אסתר האט פארשטאנען אז זיי דארפן א גרעסערן טאג.

  6. קשיא: 21:08 פארוואס האט שלמה געבעטן מ'זאל ברענגען א שווערד, ווען ס'זענען ארום אים געשטאנען ששים גבורים מיט שווערדן?

    תירוץ: 21:31 דער מדרש זאגט אז די ששים גבורים זענען די ששים מסכתות; דאס איז געווען זיין מלכות.

מעשיות

  1. 34:36 דעם סאטמארער רב'ס לעצטע דרשה אין ירושלים

    דער משגיח האט געהערט פון א איד וואס איז געווען ביי דער לעצטער דרשה וואס דער סאטמארער רב האט געזאגט אין ירושלים, ווען ער האט געשפירט אז ער וועט מער נישט צוריקקומען. דער סאטמארער רב האט שטארק געוויינט און געזאגט אז ס'איז אים זייער שווער אוועקצוגיין פון ירושלים. פונדעסטוועגן וועט ער בלייבן אין ירושלים, ווייל אין חסד לאברהם שטייט אז דער וואס גיט געלט פאר'ן קיום פון ירושלים איז גלייך ווי ער איז אין ירושלים.

    אין דער מעשה: דער סאטמארער רב

געדאנקען

  1. 10:24 דער משגיח טייטשט "מלכה" אין "ותכתוב אסתר המלכה" אויף רוח הקודש, נישט אויף א פאליטישע מדריגה: איר כח איבער די חכמים איז געקומען פון נבואה, נישט פונעם כסא.
  2. 24:41 דער פסוק פון אחשורוש'ס מס, וואס זעט אויס ווי ער איז מפסיק אינמיטן אסתר'ס געשפרעך מיט די חכמים, איז די הקדמה צו איר תירוץ: ער איז נישט געווען קיין מלך, ממילא מיינט "מלכי מדי ופרס" מרדכי און אסתר.
  3. 26:07 א מלך ישראל איז א משפיע קדושה און א מלך פון די אומות איז א מקבל; אחשורוש, וואס לייגט א מס, פארלירט דעם וואו פון השפעה פון זיין נאמען, אזוי ווי עפרון.
  4. 18:55 שלמה המלך, וואס האט געהערשט איבער דער וועלט אן מלחמה, איז א דוגמא פון ירושלים לעתיד לבוא, וואס וועט נישט דארפן קיין גשמי'דיגע חומה ווייל דער אייבערשטער וועט זיין איר חומת אש.
  5. 29:06 די אידן פון שושן, וואס האבן מער געזינדיגט, האבן באקומען א גרעסערן טאג גראדע ווייל ביי זיי איז גארנישט געבליבן נאר די נקודה פון ירושלים וואס קען קיינמאל נישט חרוב ווערן.
  6. 32:40 דער משגיח לערנט אז אין "כותל" ליגט דער שם הוי' מיט "תל": אפילו אין חורבן איז דער שם דארט, און דערפאר קען דער כותל מערבי אין יעדן אידס הארץ קיינמאל נישט חרוב ווערן.

וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען

  1. 34:27 דער משגיח זאגט אז היינט ווענדן זיך אלע אידן צו ירושלים, און דורך שטיצן ירושלים איז מען פארבונדן מיט ירושלים.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אברהם אבינו, אחאב, אחשורוש, אסתר המלכה, דער ווילנער גאון, דער סאטמארער רב, ושתי, מרדכי הצדיק, משה רבינו, נבוכדנצר, עפרון, רב נחמן בר יצחק, רבי אברהם אזולאי, רבינו בחיי, שלמה המלך

ערכים כותל המערבי, משפיע ומקבל, נשמה כללית, קנאה, קרי וכתיב, רוח הקודש, שושן פורים

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט