מרדכי תיקן קצת חטא עץ הדעת

קאטאלאג: זמנים סעודת שושן פורים נומ׳ ⁨6⁩ פאקעט גייד ז׳ 25 תשנ"ג (1992–93) אידיש 59 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 59 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ערקלערט ווי אזוי מרדכי, מיט דעם וואס ער האט זיך נישט געבוקט צו המן, האט מתקן געווען אין עולם הדרוש א קלקול פון חטא אדם הראשון און פון יעקב'ס השתחוואה צו עשו, און אראפגעברענגט א תיקון פון לעתיד לבוא וואס מאכט די מגילה און פורים אייביג.

דער משגיח עפנט מיטן מנות הלוי, אז מרדכי'ס "לא יכרע ולא ישתחוה" האט מתקן געווען וואס יעקב אבינו האט זיך געבוקט צו עשו. דער מדרש קריטיקירט די השתחוואה און דער זוהר לויבט זי; דער חידושי הרי"ם פארענטפערט אז די פיר עולמות זענען קעגן סוד, דרוש, רמז און פשט, און דורך חטא אדם הראשון זענען זיי אויף געוויסע ערטער נישט אויסגעהאלטן. יעקב האט אויסגעקליבן א גרויסן תיקון אין עולם הסוד אויף חשבון פון א קלקול אין עולם הדרוש. די גמרא'ס טענה אויף דבורה און חולדה ווייזט אויף אן ענליכן קלקול: א צייט ווען א איש האט זיך געדארפט מכניע זיין צו א נקבה און מידת הדין האט געהערשט איבער מידת החסד. אדר איז א פארקערטער חודש, און דער נס הייבט זיך אן מיט "להיות כל איש שורר בביתו", דאס איבערדרייען פון דין צו חסד. מרדכי, פון עולם התיקון, האט מתקן געווען דעם קלקול אין עולם הדרוש, דערפאר ווערט די מגילה פורים אן אגרת, וועט קיינמאל נישט בטל ווערן, און די גמרא איז דורש זי פון אנהייב ביזן סוף.

ענינים: מגילת אסתר · פשט, רמז, דרש און סוד · אדם הראשון און גן עדן · יצחק, יעקב און עשו

סדר השיעור

  1. 0:00 יעקב'ס השתחוואה צו עשו: מדרש און זוהר שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט דעם מנות הלוי אז מרדכי האט מתקן געווען וואס יעקב האט זיך געבוקט צו עשו, און שטעלט אקעגן דעם מדרש וואס קריטיקירט די השתחוואה מיטן זוהר וואס לויבט זי. ער פארענטפערט די סתירה מיטן חידושי הרי"ם: די פיר עולמות זענען קעגן סוד, דרוש, רמז און פשט, חטא אדם הראשון האט זיי צעשטערט, און יעקב האט אויסגעקליבן א תיקון אין עולם הסוד אויף חשבון פון א קלקול אין עולם הדרוש.

  2. 6:15 דבורה, חולדה און דער סדר פון כבוד

    דער משגיח ברענגט די גמרא אין מגילה אז יהירותא פאסט נישט פאר נשים, וואס מ'זעט פון די נישט שיינע נעמען פון דבורה און חולדה, און פרעגט פארוואס דווקא נשים, און וואס האבן זיי בכלל געטון שלעכט. ער שטעלט אוועק דעם סדר פון כבוד צווישן נביא, כהן גדול און מלך, און אז א מלך דארף שטיין פארן כהן גדול ווען יענער ברענגט דעם דבר השם דורך די אורים ותומים.

  3. 9:41 דער קלקול איז דער מצב, נישט די נשים

    דער משגיח ווייזט אז חולדה און דבורה האבן גוט געטון, ווייל א נבואה און א שופטת על פי הדיבור פאדערן אז דער איש זאל זיך מכניע זיין, ווי תוספות ערקלערט. לויטן חידושי הרי"ם ענטפערט ער אז די טענה איז אויפן מצב אליין: א הנהגה דורך מידת הדין, אז א איש דארף זיך מכניע זיין צו א נקבה, איז א קלקול אין דער בריאה, און מ'דארף מחבר זיין מידת החסד איבער מידת הדין, ווי אסאך הלכות וואס געבן פארצוג פאר דער רעכטער זייט.

  4. 13:49 דער פארקערטער חודש אדר און די אגרות הראשונות שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח רופט אדר א פארקערטער חודש, און ברענגט דעם בני יששכר און דעם אריז"ל אויפן צירוף פון חודש אדר, וואו דין קומט פאר חסד. דער נס הייבט זיך אן מיט די אגרות הראשונות, "להיות כל איש שורר בביתו": אנשטאט רש"י'ס פשט, וואס דער חתם סופר רופט א דוחק, ערקלערט ער אז דאס איז געווען דער אנהייב פון א נייע הנהגה פון דין צו חסד. מרדכי, פון עולם התיקון, האט געברענגט א תיקון וואס איז נאך קיינמאל נישט געווען, אפילו נישט ביי מתן תורה.

  5. 17:53 מרדכי'ס תיקון און די מגילה אלס אגרת שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח קומט צוריק צו יעקב: ער האט וויסנדיג איבערגעלאזט א קלקול אין עולם הדרוש פאר א גרעסערן תיקון אין עולם הסוד, און מרדכי האט דעם קלקול מתקן געווען און צוגעגרייט ימות המשיח. פונעם רמב"ם, אז א מגילה וואס איז געשריבן צוזאמען מיט די אנדערע כתבי הקודש איז מען נישט יוצא, ערקלערט ער אז פורים איז די מגילה אן אגרת פון עולם התיקון, און דערפאר וועט זי אליין קיינמאל נישט בטל ווערן.

  6. 22:48 דורש טוב לעמו און שושן פורים שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די גמרא איז דורש די גאנצע מגילה, נישט ווי ביי קיין אנדער ספר, ווייל מרדכי האט מתקן געווען דעם עולם הדרוש, ווי די לעצטע ווערטער "דורש טוב לעמו" ווייזן אן. שושן פורים איז דער פורים פון ירושלים, וואס איז אין דער מגילה געשריבן בשלימות, און מרדכי איז געווען העכער ווי די השגה פון אנדערע. ער ענדיגט מיט א תפילה אויף ביאת המשיח און בנין ירושלים.

  7. 26:51 הפסקה

  8. 38:35 פורים רייד וועגן המן און עמלק (אן אנדער רעדנער)

  9. 42:21 געגראמט פורים ליד אויף עבודת השם בשמחה (אן אנדער רעדנער)

דער שיעור, אויסגעשריבן

יעקב'ס השתחוואה צו עשו: מדרש און זוהר

0:21

דער משגיח ברענגט דעם מנות הלוי, אז מרדכי, א ניצוץ פון יעקב'ס נשמה, האט מיט זיין "לא יכרע ולא ישתחוה" מתקן געווען וואס יעקב האט זיך געבוקט צו עשו. דער מדרש אבער האט גרויסע טענות אויף דער השתחוואה, און דער זוהר איז זיך מפליא אויף יעקב'ס חכמה דערמיט. ב,ג,ד,ה

2:58

דער חידושי הרי"ם פארענטפערט: פיר עולמות זענען קעגן סוד, דרוש, רמז און פשט, וואס פאסן געווענליך ווי א גוט געניי'טער מלבוש, אבער חטא אדם הראשון האט געלאזט ערטער וואו זיי פאסן נישט. אין עולם הדרוש איז די השתחוואה געווען א קלקול, אין עולם הסוד א גרויסער תיקון. יעקב האט געוואוסט ביידע און אויסגעקליבן דעם תיקון, וואס איז ווערט פיל מער ווי דער הפסד, ממילא זענען ביידע אמת. ו

דבורה, חולדה און דער סדר פון כבוד

6:18

די גמרא אין מגילה זאגט אז יהירותא פאסט נישט פאר נשים: דבורה האט געשיקט רופן ברק אנשטאט צו גיין צו אים, און חולדה האט געזאגט "אמרו לאיש" און נישט "למלך", דערפאר האבן זיי באקומען נישט שיינע נעמען. דער משגיח פרעגט פארוואס דווקא נשים, און וואס האבן זיי שלעכט געטון. א מלך איז העכער פון א כהן גדול, אבער ווען ער קומט פרעגן דורך די אורים ותומים דארף ער שטיין פאר אים. ז,ח,ט,י

דער קלקול איז דער מצב

10:24

ממילא האט חולדה, וואס האט געענטפערט מיטן דבר השם, גערעכט געהאט אז דער מלך זאל בטל ווערן, און דבורה, א שופטת על פי הדיבור ווי תוספות ערקלערט, האט גערעכט געהאט אז ברק זאל קומען צו איר. דער משגיח ענטפערט מיטן חידושי הרי"ם: די טענה איז אויפן מצב. א צייט ווען א איש דארף זיך מכניע זיין צו א נקבה און דין הערשט, איז אליין א קלקול אין דער בריאה, ווייל חסד דארף הערשן איבער דין, ווי די הלכות וואס געבן פארצוג פאר דער רעכטער זייט, אזוי ווי די גמרא אין שבת. כ,ו,ל

דער פארקערטער חודש אדר

13:52

אדר איז א פארקערטער חודש, זאגט דער משגיח, און ער ברענגט דעם בני יששכר און דעם אריז"ל אויפן צירוף פון אדר, וואו דין קומט פאר חסד. דער נס הייבט זיך אן מיט די אגרות הראשונות, "להיות כל איש שורר בביתו". רש"י זאגט אז מ'האט דערפון געהאלטן דעם מלך פאר א שוטה, און דער חתם סופר רופט דאס א דוחק; דער משגיח ערקלערט אז דאס איז געווען דער אנהייב פון א נייע הנהגה פון דין צו חסד. מ,נ,ס

16:15

דער קלקול קומט פון חטא אדם הראשון, אבער מרדכי איז געווען פון עולם התיקון און האט געברענגט א תיקון וואס איז נאך קיינמאל נישט געווען, אפילו נישט ביי מתן תורה.

די מגילה אלס אגרת

17:53

יעקב האט וויסנדיג איבערגעלאזט א קלקול אין עולם הדרוש פאר א גרעסערן תיקון אין סוד; מרדכי, מיט זיין נישט בוקן זיך, האט עס מתקן געווען און צוגעגרייט ימות המשיח. ער איז שוין געווען א בחינה פון יום שכולו שבת, דערפאר האט ער געשיקט אן אגרת פורים. ג

20:01

דער רמב"ם פסק'נט אז א מגילה געשריבן מיט די אנדערע כתבי הקודש איז פסול. א גאנץ יאר איז זי איינס פון זיי, אבער פורים איז זי אן אגרת פון עולם התיקון. דערפאר, ווי דער מדרש און דער רמב"ם אין סוף הלכות מגילה זאגן, וועלן אלע כתבי הקודש בטל ווערן, און די מגילה וועט בלייבן. פ,צ,ק

דורש טוב לעמו און שושן פורים

23:23

די גמרא איז דורש די מגילה פון ערשטן פסוק ביזן לעצטן, וואס זי טוט ביי קיין אנדער ספר נישט, ווייל מרדכי האט מתקן געווען דעם עולם הדרוש, און די מגילה ענדיגט זיך מיט "דורש טוב לעמו". שושן פורים איז דער פורים פון ירושלים, און מרדכי איז געווען העכער ווי די השגה פון אנדערע. דער משגיח ענדיגט מיט א תפילה אויף משיח און בנין ירושלים. ש,א

מראי מקומות

תורה

  1. י Bamidbar 27:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:18
  2. ע לכאורה Vayikra 26:6 17:06 מפתח

נביאים

  1. ח Shoftim 4:6 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:18
  2. ט Melachim II 22:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:18

כתובים

  1. א Esther 10:3 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:23
  2. ג Esther 3:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:21, 17:53
  3. נ Esther 1:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 13:52
  4. ר Esther 9:28 21:40 טעקסט מפתח
  5. ת Esther 1:1 23:43 טעקסט מפתח

תלמוד בבלי

  1. ז Megillah 14b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 6:18
  2. ל לכאורה Shabbos 61a מפתח אינעם אויסשרייב: 10:24
  3. ש לכאורה Megillah 10b-17a מפתח אינעם אויסשרייב: 23:23

מדרש

  1. ד Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 0:21
  2. צ Midrash (מקום נישט באשטימט) אינעם אויסשרייב: 20:01

זוהר און קבלה

  1. ה Zohar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:21

ראשונים

  1. כ Tosafos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 10:24
  2. ס לכאורה Rashi on Esther 1:22 מפתח אינעם אויסשרייב: 13:52
  3. פ לכאורה Rambam, Hilchos Megillah ch. 2 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:01
  4. ק לכאורה Rambam, Hilchos Megillah 2:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 20:01

אחרונים און חסידות

  1. ב Manos HaLevi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:21
  2. ו Chiddushei HaRim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 2:58, 10:24
  3. מ Bnei Yissaschar (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 13:52

עיקרי הדברים

  1. 0:21 מרדכי, א ניצוץ פון יעקב'ס נשמה, האט מיט זיין נישט בוקן זיך צו המן מתקן געווען וואס יעקב האט זיך געבוקט צו עשו.
  2. 3:09 די פיר חלקים פון תורה, פשט, רמז, דרוש און סוד, זענען קעגן פיר עולמות, און צוליב חטא אדם הראשון פאסן זיי נישט אלעמאל איינס צום אנדערן, ממילא קען זיין א סתירה צווישן מדרש און זוהר.
  3. 11:43 א מצב וואו א איש דארף זיך מכניע זיין צו א נקבה, אז די הנהגה גייט דורך מידת הדין, איז אליין א קלקול אין דער בריאה; אויף דעם, און נישט אויף די נשים, איז די טענה פון דער גמרא אויף דבורה און חולדה.
  4. 15:02 דער נס פון פורים הייבט זיך אן מיט די אגרות הראשונות, "להיות כל איש שורר בביתו", וואס האבן אוועקגעשטעלט א נייע הנהגה און איבערגעדרייט דין צו חסד, "ונהפוך הוא".
  5. 16:42 מרדכי איז געווען פון עולם התיקון און האט אראפגעברענגט א תיקון פון לעתיד לבוא וואס איז נישט געווען אפילו ביי מתן תורה, דערפאר וועט פורים בלייבן ווען אלעס וועט בטל ווערן.
  6. 20:30 פורים איז די מגילה שוין נישט איינס פון די כתבי הקודש נאר אן אגרת וואס איז פארבונדן מיטן עולם התיקון, דערפאר טאר מען זי נישט שרייבן צוזאמען מיט די אנדערע כתבי הקודש, און זי וועט קיינמאל נישט בטל ווערן.
  7. 23:12 ווייל מרדכי האט מתקן געווען דעם עולם הדרוש, איז די גמרא דורש די מגילה פון אנהייב ביזן סוף, וואס זי טוט נישט ביי קיין אנדער ספר פון תנ"ך.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 2:46 ווי אזוי קען דער מדרש קריטיקירן יעקב פאר זיין בוקן זיך צו עשו, ווען דער זוהר לויבט זיין חכמה דערמיט?

    תירוץ: 2:58 יעדער רעדט פון אן אנדער עולם: אין עולם הדרוש איז די השתחוואה געווען א קלקול, און אין עולם הסוד א גרויסער תיקון, און חטא אדם הראשון האט געלאזט די עולמות נישט אינגאנצן אויסגעהאלטן.

  2. קשיא: 7:34 פארוואס זאגט די גמרא אז יהירותא פאסט נישט דווקא פאר נשים, און וואס האבן דבורה און חולדה געטון שלעכט, ווען א שופטת און א נביאה וואס זאגט דעם דבר השם האבן גערעכט געהאט אז דער איש זאל קומען צו זיי?

    תירוץ: 11:43 די טענה איז נישט אויף זיי נאר אויפן מצב: א צייט ווען א איש דארף זיך מכניע זיין צו א נקבה און דין הערשט, איז אליין א קלקול אין דער בריאה.

  3. קשיא: 15:30 וואס איז געווען די נקודה פון די אגרות הראשונות, "להיות כל איש שורר בביתו", ווען רש"י'ס פשט אז מ'האט געהאלטן דעם מלך פאר א שוטה איז א דוחק, ווי דער חתם סופר זאגט?

    תירוץ: 15:42 זיי זענען געווען דער אנהייב פונעם נס: א נייע הנהגה וואו דער חודש דרייט זיך איבער פון דין צו חסד.

  4. קשיא: 20:01 פארוואס איז מען נישט יוצא מיט א מגילה וואס איז געשריבן צוזאמען מיט די אנדערע כתבי הקודש?

    תירוץ: 20:30 פורים איז די מגילה אן אגרת פון עולם התיקון און האט נישט קיין שייכות מיט די אנדערע ספרים, וואס וועלן אמאל בטל ווערן בשעת זי וועט בלייבן.

  5. קשיא: 23:12 פארוואס איז די גמרא דורש די גאנצע מגילה, וואס זי טוט נישט ביי יציאת מצרים אדער ביי מתן תורה?

    תירוץ: 23:53 ווייל מרדכי האט מתקן געווען דעם עולם הדרוש.

געדאנקען

  1. 4:49 דער מדרש און דער זוהר אויף יעקב'ס השתחוואה זענען ביידע אמת: יעדער רעדט פון זיין עולם, און יעקב, וואס האט געוואוסט ביידע, האט אויסגעקליבן צו נעמען א קלקול אין עולם הדרוש פאר א סך גרעסערן תיקון אין עולם הסוד.
  2. 12:03 די נישט שיינע נעמען וואס די גמרא גיט דבורה און חולדה זענען נישט קיין טענה אויף זיי פערזענליך; זיי ווייזן אויף א צייט ווען די וועלט איז נישט געווען אין ארדענונג, און דין האט געהערשט איבער חסד.
  3. 15:40 די אגרות הראשונות, "להיות כל איש שורר בביתו", זענען נישט געווען קיין נארישע גזירה, נאר דער אנהייב פונעם נס, וואס האט איבערגעדרייט דעם סדר פון דין איבער חסד.
  4. 20:30 די מגילה האט צוויי דינים: א גאנץ יאר איז זי איינס פון די כתבי הקודש, אבער פורים ווערט זי אן אגרת פון עולם התיקון, אזוי אז עס איז א בזיון פאר איר צו זיין צוזאמען מיט די אנדערע ספרים.
  5. 22:42 דאס ווארט אגרת, מיטן מילוי פון די אותיות, איז בגימטריא "יום שכולו שבת", ווייל מרדכי האט שוין געהערט צו יענער עולם פון לעתיד לבוא.
  6. 23:12 ווייל מרדכי האט מתקן געווען דעם עולם הדרוש, איז די גמרא דורש די מגילה פסוק נאך פסוק פון אנהייב ביזן סוף, און די מגילה אליין ענדיגט זיך מיט "דורש טוב לעמו".

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אדם הראשון, ברק, דבורה, דער הייליגער אר"י, דער חידושי הרי"ם, דער חתם סופר, דער רמב"ם, דער רמב"ן, חולדה הנביאה, יעקב אבינו, מרדכי הצדיק, עשו, רש"י

ערכים אגרת, ונהפוך הוא, יום שכולו שבת, לעתיד לבוא, מדת הדין, מדת החסד, עולם הבריאה, עולם היצירה, עולם העשיה, עולם התיקון, פרד"ס, צירוף, קלקול, שם הוי"ה, תיקון

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט