המן- The Architect of his Own Demise

קאטאלאג: ZMANIM (English) פורים נומ׳ ⁨16⁩ פאקעט גייד ז׳ 66 תשס"ה (2004–05) ענגליש 35 מינ׳

הערן

  1. אראפלאדן · לענג 35 מינ׳

עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן

נאטיצן נאטיצן צוגעגרייט דורך AI פון דער רעקארדירונג; נישט איבערגעקוקט, און נישט דעם משגיח׳ס ווערטער. דער מקור איז די רעקארדירונג.

וועגן דעם שיעור

דער משגיח ווייזט אז אין דער מגילה, וואו דער אייבערשטער באהאלט זיין פנים, האט המן אליין צוגעגרייט יעדן טריט פון זיין אייגענעם מפלה, און אז עמלק'ס מלחמה מיט דעם "סוף" גייט נישט, ווייל אידן האבן נישט קיין סוף.

דער משגיח עפנט מיט די צוועלף חדשים, וואס זענען אקעגן די צוועלף שבטים וואס זענען איינגעטיילט אין פיר דגלים. ניסן, דער חודש פון יהודה און פון די ניסים פון מצרים, איז דער ערשטער; די חדשים גייען אראפ ביז אדר, דער לעצטער, וואס אין זיין מגילה איז נישטא קיין נס בגלוי. דאס איז הסתר פנים: דער אייבערשטער באהאלט זיך, אבער ער פירט אלעס, און יעדע קליינע מעשה אין דער מגילה איז א רעדל אין איין מאשין. דער משגיח טייטשט חז"ל'ס ווארט אז ממוכן איז המן, אז די מגילה ווייזט מען זאל קוקן אויף המן, וואס האט אן צו וויסן צוגעגרייט אסתר'ס גדולה, מרדכי'ס כבוד, זיין הויז און זיין אייגענעם תליה. אדר מיינט א מאנטל, און דן איז דער לעצטער און מערסט אפגערוקטער שבט, אבער זיין זון חושים האט געהרגעט עשו. עמלק גרייפט אן די וואס זענען אין סוף, מחוץ למחנה, אזוי ווי המן האט זיך געפרייט ווען דער גורל איז געפאלן אויף אדר; אבער אידן האבן נישט קיין סוף, און פורים איז א שמירה פאר די וואס שטייען אין סוף.

ענינים: מגילת אסתר · הסתר פנים און יסורים · חודש אדר · ספיקות אין אמונה און עמלק · נצח ישראל

סדר השיעור

  1. 0:00 צוועלף חדשים, צוועלף שבטים, און אדר

    דער משגיח שטעלט די צוועלף חדשים אקעגן די צוועלף שבטים אין זייערע פיר דגלים, פון ניסן און יהודה ביז אדר אין סוף. ער ברענגט אז עמלק האט נישט קיין אחרית, און אז די חדשים גייען אראפ פון די ניסים פון ניסן ביז דער מגילה פון אדר, וואו מ'געפינט נישט קיין נס בגלוי.

  2. 5:51 הסתר פנים: המן גרייט אלעס צו שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ברענגט די גמרא וואו אסתר איז רמז'ט אין דער תורה, הסתר פנים, און ערקלערט אז יעדע קליינע מעשה אין דער מגילה איז א רעדל אין איין מאשין. פון חז"ל'ס ווארט אז ממוכן איז המן ווייזט ער אז המן האט צוגעגרייט ושתי'ס אוועקנעמען, מרדכי'ס גדולה און זיין אייגענעם תליה.

  3. 11:35 נאר המן האט געוואוסט ווי אזוי שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח רופט עס א ליצנות אויף עבודה זרה, אז זי גרייט אליין צו איר מפלה. מרדכי, א צדיק מיט רחמנות וואס האט נישט געהאט קיין השתוקקות צו כבוד, וואלט נישט געקענט אויסטראכטן די אכזריות'דיגע תליה, דעם כבוד המלך אדער דעם פאלאץ; המן האט דאס אלעס געטון, אן צו וויסן פאר מרדכי.

  4. 16:17 אדר דער מאנטל; דן און חושים

    צוריק צו די חדשים ערקלערט דער משגיח אז אדר מיינט א מאנטל, אזוי ווי עשו'ס "אדרת שער": די ניסים זענען צוגעדעקט. דן, דער לעצטער און מערסט אפגערוקטער שבט, האט פארט א צירוף פון שם הוי"ה, און דן'ס זון חושים, וואס איז געווען א חרש און א שוטה, האט געהרגעט עשו ביי יעקב אבינו'ס קבורה.

  5. 20:00 דער לעצטער דור: הסתר פנים היינט

    דער משגיח רופט דעם דור פאר משיח א דור פון חושים און פון א גרויסן הסתר פנים. ער דערמאנט אז אין זיינע יונגע יארן זענען געווען מנהיגים וואס גאנץ כלל ישראל האט אנגענומען, דער לעצטער איז געווען דער חזון איש, און היינט נעמט יעדע קהילה אן איר אייגענעם גדול.

  6. 23:12 עמלק גרייפט אן דעם סוף; אדר שני שטייט אינעם קאטאלאג

    דער משגיח ערקלערט אז די פון שבט דן וואס זענען ארויסגעווארפן געווארן פון מחנה זענען געווען אינדרויסן פון די ענני הכבוד, ממילא האט עמלק געקענט אנגרייפן די נחשלים. המן, אזוי ווי עמלק, האט זיך געפרייט ווען דער גורל איז געפאלן אויף אדר, דער חודש פון סוף, און אדר שני, וואס איז געגליכן צו די לעצטע אכט פסוקים פון דער תורה, האט אויסגעזען נאך מער מחוץ למחנה. זיין טעות: אויך זיי געהערן צום מחנה.

  7. 31:18 אידן האבן נישט קיין סוף; שושן פורים

    דער משגיח ענדיגט אז אידן האבן נישט קיין סוף: ווען זיי ענדיגן די תורה הייבן זיי ווידער אן בראשית, און פורים איז א שמירה פאר די וואס זענען אין סוף מחנה. דערנאך רעדט ער וועגן דער ספעציעלער קדושה פון שושן פורים, וואס מ'האלט היינט נאר אין ירושלים, און אז ער פלאנט צו זיין דארט.

דער שיעור, אויסגעשריבן

צוועלף חדשים, צוועלף שבטים, און אדר

0:30

דער משגיח עפנט מיט די צוועלף חדשים, וואס זענען אקעגן די צוועלף שבטים, איינגעטיילט ווי די פיר דגלים אין מדבר, דריי שבטים צו יעדן דגל. ניסן, ראש השנה למלכים, געהערט צו יהודה, דער שבט פון מלכות, און אדר קומט אין סוף. וועגן פאלן ברענגט ער דעם פסוק אין מיכה: ווען כנסת ישראל פאלט, שטייט זי ווידער אויף, אבער דער שונא וואס פאלט שטייט נישט אויף, און עמלק'ס אחרית איז אבדון (במדבר כד, כ). א,ב

4:31

די חדשים גייען אראפ פון ניסן, וואס הייסט אזוי צוליב די ניסים, ביז אדר. אזוי ווי יציאת מצרים איז געווען מיט ניסים בגלוי, אזוי איז אין דער מגילה פון אדר נישטא קיין נס: נישט קיין קריעת ים סוף, נישט קיין מן, נישט קיין ערד וואס עפנט זיך. אלעס איז געגאנגען על פי טבע.

הסתר פנים: המן גרייט אלעס צו

5:51

דער משגיח ברענגט די גמרא (חולין קלט ע"ב) וואס געפינט אסתר אין דער תורה אין דעם וואס דער אייבערשטער באהאלט זיין פנים. די מגילה לערנט אז אפילו ווען מ'זעט נישט קיין ניסים, איז דער אייבערשטער דא, באהאלטן, און פירט אלעס. אירע סאך קליינע מעשיות זענען ווי די רעדלעך פון א זייגער, יעדעס איינס נייטיג אז די מאשין זאל גיין. ד

7:34

לויט דער גמרא (מגילה יב ע"ב) אז ממוכן, וואס האט געגעבן די עצה אוועקצונעמען ושתי, איז המן, פרעגט דער משגיח פארוואס דער נאמען שטייט נאר אין אנהייב. דאס איז א סימן מ'זאל קוקן אויף המן: ער האט אוועקגענומען ושתי אז אסתר זאל קומען אויף איר פלאץ, ער האט גרויס געמאכט מרדכי'ן, אויסגעטראכט דעם כבוד המלך און געבויט די תליה. גארנישט אין זיין מפלה איז געקומען פון דער זייט; המן האט געמאכט די גאנצע מגילה. ה

נאר המן האט געוואוסט ווי אזוי

11:39

דער משגיח רופט עס א ליצנות אויף עבודה זרה, וואס גרייט אליין צו איר מפלה. ווען מרדכי, א צדיק מיט רחמנות, וואלט צוגעגרייט המנ'ס מיתה, וואלט ער זי געמאכט מיט וואס ווייניגער ווייטיג; נאר דער אכזר המן האט געקענט מאכן א תליה פופציג אמה הויך מיט ווייטאגליכע שטריק.

14:24

אזוי אויך ביים כבוד: מרדכי וואלט אפשר געזאגט מ'זאל געבן א שיינע עליה אויף קומענדיגן שבת, אבער המן האט געוואוסט וואס כבוד איז. און ווען אסתר האט אוועקגעשטעלט מרדכי איבער בית המן (אסתר ח, ב), איז ער אריין אין א פאלאץ וואס מרדכי וואלט פאר זיך קיינמאל נישט געבויט. ח

אדר דער מאנטל; דן און חושים

16:32

צוריק צו די חדשים ערקלערט דער משגיח אז ניסן הייסט נאך די ניסים און אדר נאך זייער באהאלטנקייט: אדר איז א מאנטל, ווי עשו'ס "אדרת שער" (בראשית כה, כה). יעדער חודש און שבט האט א צירוף פון שם הוי"ה; דן, דער לעצטער, איז דער ווייטסטער פון קדושה, אבער פארט פארבונדן דערמיט. ט

17:54

דן האט געהאט איין זון, חושים, וואס האט נישט געקענט הערן און רעדן, און פונקט ער האט געהרגעט עשו ווען עשו האט אפגעשטעלט יעקב'ס קבורה (סוטה יג ע"א). י

דער לעצטער דור: הסתר פנים היינט

20:00

דער דור פאר משיח, זאגט דער משגיח, איז א דור פון חושים און פון א גרויסן הסתר פנים. אין זיינע יונגע יארן זענען געווען מנהיגים וואס גאנץ כלל ישראל האט אנגענומען, ווי דער חפץ חיים און ר' חיים עוזר, און דער לעצטער איז געווען דער חזון איש. היינט זענען דא גדולים, אבער יעדע קהילה נעמט אן איר אייגענעם, און אזוי זאגט די תורה וועט זיין פאר משיח.

עמלק גרייפט אן דעם סוף; אדר שני

23:14

דן קומט אלעמאל אריין אין צרות. די פון דן וואס זענען ארויסגעווארפן געווארן פון מחנה זענען געווען אינדרויסן פון די ענני הכבוד, ממילא האט עמלק זיי געקענט אנגרייפן; דאס לערנט דער משגיח אין די פסוקים פון "ויבא עמלק" ברפידים און "ויזנב בך כל הנחשלים" (שמות יז, ח; דברים כה, יח). עמלק הייבט אלעמאל אן מיט דעם וואס שטייט אין סוף. ל,מ

26:07

אויך המן איז געשטאנען ביים סוף פון א תקופה: די מעשה פון דער מגילה ענדיגט זיך קורץ פאר דעם בית שני, ביים סוף פונעם ערשטן גלות. ווי עמלק האט ער געמיינט אז ער קען אנהייבן מיטן סוף, און ער האט זיך געפרייט ווען דער גורל איז געפאלן אויף אדר, דער חודש פון אחרית.

27:51

אדר שני שטייט אינדרויסן פון די צוועלף, מחוץ למחנה. דער משגיח גלייכט עס צו די לעצטע אכט פסוקים פון דער תורה, וואס יהושע האט געשריבן אדער משה בדמע (בבא בתרא טו ע"א). המן האט זיך געפרייט אז דער גורל איז געפאלן וואו משה איז נפטר געווארן (מגילה יג ע"ב), אבער זיי זענען נישט מחוץ למחנה: משה לעבט ווייטער אין יהושע. ס,ע

אידן האבן נישט קיין סוף; שושן פורים

31:24

דער משגיח ענדיגט אז עמלק האט א סוף, אבער אידן נישט: ווען זיי ענדיגן די תורה הייבן זיי ווידער אן בראשית. פורים איז די שמירה פאר די וואס שטייען אין סוף מחנה. ער לייגט צו אז שושן פורים האט א ספעציעלע קדושה, און מ'האלט עס היינט נאר אין ירושלים.

מראי מקומות

תורה

  1. ב Bamidbar 24:20 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:30
  2. ט לכאורה Bereishis 25:25 מפתח אינעם אויסשרייב: 16:32
  3. ל Shemos 17:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:14
  4. מ Devarim 25:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:14
  5. פ לכאורה Devarim 33:21 31:42 מפתח

נביאים

  1. א Michah 7:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:30
  2. כ Ovadiah 1:21 19:47 טעקסט מפתח

כתובים

  1. ג לכאורה Esther 6:13 2:34 מפתח
  2. ו לכאורה Esther 8:15 9:34 מפתח
  3. ז Esther 6:6-9 9:49 טעקסט מפתח
  4. ח Esther 8:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:24

תלמוד בבלי

  1. ד לכאורה Chullin 139b מפתח אינעם אויסשרייב: 5:51
  2. ה לכאורה Megillah 12b מפתח אינעם אויסשרייב: 7:34
  3. י לכאורה Sotah 13a מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
  4. ס לכאורה Bava Basra 15a מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51
  5. ע לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 27:51

תלמוד ירושלמי

  1. נ Yerushalmi (מקום נישט באשטימט) 28:05 מפתח

עיקרי הדברים

  1. 4:31 די חדשים גייען אראפ פון ניסן, וואס הייסט אזוי צוליב די ניסים, ביז אדר, וואס אין זיין מגילה איז נישטא קיין נס בגלוי.
  2. 6:02 דער יסוד פון דער מגילה איז אז אפילו ווען מ'זעט נישט קיין ניסים, באהאלט זיך דער אייבערשטער אבער ער פירט אלעס.
  3. 8:10 המן האט אליין צוגעגרייט יעדע זאך פון זיין מפלה: ושתי'ס אוועקנעמען, מרדכי'ס כבוד, זיין הויז און די תליה.
  4. 17:28 דן, דער לעצטער שבט, איז דער מערסט אפגערוקטער פון קדושה און קומט אלעמאל אריין אין צרות, אבער ער בלייבט פארבונדן מיט שם הוי"ה.
  5. 24:09 עמלק גרייפט אן די וואס זענען אין סוף, מחוץ למחנה, און אזוי האט המן געהאפט צו געווינען אין אדר, דער חודש פון סוף.
  6. 31:24 אידן האבן נישט קיין סוף: עמלק האט א סוף, אבער ווען אידן ענדיגן, הייבן זיי ווידער אן.

קושיות און תירוצים

  1. קשיא: 7:58 פארוואס רופט די מגילה המן מיטן נאמען ממוכן נאר אין אנהייב?

    תירוץ: 8:10 כדי צו ווייזן גלייך אין אנהייב אז המן גרייט עפעס צו; אלעס אין דער מגילה וואס האט געברענגט זיין מפלה האט ער אליין צוגעגרייט.

  2. קשיא: 12:22 אז המן האט געוואלט הענגען מרדכי'ן, פארוואס האט נישט מרדכי צוגעגרייט די תליה פאר המן?

    תירוץ: 12:43 מרדכי איז געווען א צדיק מיט רחמנות און וואלט געמאכט א מיתה אן ווייטיג; נאר דער אכזר המן האט געקענט אויסטראכטן א תליה וואס פאסט פאר המן.

  3. קשיא: 27:13 פארוואס האט המן זיך געפרייט ווען דער גורל איז געפאלן אויף אדר?

    תירוץ: 30:55 ער האט געמיינט, אזוי ווי עמלק, אז ער קען אנגרייפן די אידן אין סוף, מחוץ למחנה; זיין טעות איז געווען אז זיי זענען נישט מחוץ למחנה, ווייל אידן האבן נישט קיין סוף.

מעשיות

  1. 18:55 חושים הרגעט עשו ביי יעקב'ס קבורה

    ביי דער קבורה פון יעקב אבינו איז עשו געקומען לויפן און געטענה'ט אז די מערת המכפלה געהערט צו אים, און ער האט געוואלט אפשטעלן די קבורה. חושים בן דן, וואס האט נישט געקענט הערן און רעדן, האט געפרעגט וואס גייט פאר, און מ'האט אים געוויזן מיט סימנים אז עשו לאזט נישט באגראבן דעם זיידן. חושים האט גענומען א שטעקן און געשלאגן עשו, און אים געהרגעט.

    אין דער מעשה: יעקב אבינו, עשו, חושים בן דן, נפתלי, רבקה אמנו, דן

    דערציילט אין נאך 4 שיעורים ←

געדאנקען

  1. 16:32 אדר, דער לעצטער חודש, איז דער היפך פון ניסן: ניסן הייסט אזוי צוליב די ניסים בגלוי, און אדר מיינט א מאנטל, א צודעקונג פון די ניסים, און אין זיין מגילה איז נישטא קיין נס.
  2. 7:58 די מגילה דערמאנט דעם נאמען ממוכן, וואס חז"ל זאגן איז המן, נאר אין אנהייב, כדי צו ווייזן אז מ'זאל קוקן וואס המן טוט, ווייל המן האט געמאכט די גאנצע מגילה.
  3. 12:43 מרדכי'ס גדולה האט געמוזט אויסגעטראכט ווערן דורך המן: א צדיק פול מיט רחמנות וואלט געמאכט א מיתה אן ווייטיג פאר זיין שונא און וואלט געבעטן ווייניג כבוד און א פשוט'ע הויז, און נאר דער אכזר המן, וואס האט געלאפן נאך כבוד, האט געוואוסט ווי אזוי צו מאכן א תליה פון פופציג אמה, א מלכות'דיגע פאראד און א פאלאץ.
  4. 18:25 דער נידריגסטער שבט, דן, האט ארויסגעברענגט חושים, וואס האט נישט געקענט הערן און רעדן, און פונקט ער האט געהרגעט עשו; דער משגיח פארבינדט דאס מיט דעם דור פאר משיח, א דור פון חושים און הסתר פנים.
  5. 27:51 אדר שני שטייט אינדרויסן פון סדר פון די צוועלף חדשים, אזוי ווי די לעצטע אכט פסוקים פון דער תורה וואס האבן א באזונדערן דין; המן האט געמיינט אז די אידן דארט זענען מחוץ למחנה, אבער אויך זיי געהערן צום מחנה.

דערמאנט אין דעם שיעור

פערזאנען אסתר המלכה, דן, דער אמרי אמת, דער חזון איש, דער חפץ חיים, המן, ושתי, חושים בן דן, יהודה, יהושע בן נון, יעקב אבינו, ירבעם בן נבט, ממוכן, מרדכי הצדיק, משה רבינו, נפתלי, עשו, ר' חיים עוזר גראדזענסקי

ערכים אדר שני, אחרית הימים, הסתר פנים, ליצנות, מחוץ למחנה, נחשלים, ענני הכבוד, שבטים, שושן פורים, שם הוי"ה

מעלדן א טעות אויף דעם בלאט