The Eternal נסים of מגילת אסתר
קאטאלאג: ZMANIM (English) פורים נומ׳ 5 פאקעט גייד ז׳ 65 תשס"ב (2001–02) ענגליש 39 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז די נסים פון דער מגילה זענען באהאלטן אין טבע, אזוי ווי דעם אויבערשטנס נאמען איז באהאלטן אין איר, און אז מגילה ליינען לערנט א איד צו געפינען דעם אויבערשטן הינטער די געשעענישן פון דער וועלט און פון זיין אייגענעם לעבן.
דער משגיח עפנט מיט דער שמחה פון אדר, און פרעגט ווי אזוי מ'מאכט די ברכה "שעשה נסים" אויף א מגילה וואס זעט אויס ווי א פשוטע מעשה פון א קעניגס הויף, אן קריעת ים סוף און אן דעם אויבערשטנס נאמען. ער ענטפערט אז ניסן, דער ערשטער חודש, איז דער חודש פון נסים גלוים, און אדר, דער לעצטער, מיינט א מאנטל: די נסים זענען צוגעדעקט מיט טבע. די טבע אליין איז א נס, אזוי ווי ברויט פון דער ערד וואלט געווען פאר א קינד וואס איז אויפגעוואקסן אויפן מן. מיט א משל פון א קראנקן וואס ווערט געראטעוועט ווען א רפואה און א דאקטער קומען פונקט אין דער ריכטיגער צייט, ווייזט ער אז דער נס פון דער מגילה איז א פאזל פון נאטירלעכע זאכן, און אז די היינטיגע געשעענישן זענען א מגילה וואס ווערט יעצט געשריבן. "המלך" מיינט דעם אויבערשטן, די הערשער זענען מאריאנעטן, און זיין נאמען איז באהאלטן אין די ווערטער. ווער ס'קען ליינען די מגילה, קען ליינען די וועלט און זיין אייגן לעבן.
ענינים: ניסים און טבע · מגילת אסתר · השגחה פרטית
סדר השיעור
-
0:00 א מגילה אן נסים גלוים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח עפנט מיט דער שמחה פון אדר און מיט דער גרויסער קדושה פון מגילת אסתר, וואס איז געשריבן געווארן ברוח הקודש. ער ווייזט אן אז דעם אויבערשטנס נאמען שטייט נישט אין איר און אז זי איז ווי א פשוטע מעשה פון א קעניגס הויף, און פרעגט ווי אזוי מ'מאכט דען די ברכה "שעשה נסים".
-
4:06 ניסן און אדר: נסים גלוים און פארדעקטע נסים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח שטעלט אוועק ניסן, דער ערשטער חודש און דער חודש פון נסים גלוים, קעגן אדר, דער לעצטער חודש, וואס זיין נאמען מיינט א מאנטל, ווי "אדרת שער". ער ערקלערט אז די טבע אליין איז א נס, מיטן משל פון א קינד וואס איז אויפגעוואקסן אויפן מן און זעט צום ערשטן מאל ברויט וואקסן פון דער ערד.
-
10:13 משל פונעם קראנקן און דער רפואה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח דערציילט א משל פון א קראנקן וואס קען נאר געהיילט ווערן מיט א רפואה פון כינע און א דאקטער פון אמעריקע, ביידע חדשים אוועק, און ביידע קומען אן פונקט אין דער צייט. קיין נס גלוי איז נישט געשען, און פונדעסטוועגן זעט יעדער אז ס'איז געווען א פלאן, און דאס, זאגט ער, איז דער סארט נס פון דער מגילה.
-
13:50 דער פאזל פון דער מגילה און פון היינט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ווייזט ווי יעדע פרט אין דער מגילה, פון ושתי'ס אוועקנעמען ביז מרדכי וואס פארשטייט בגתן ותרש און דעם קעניגס נדודי שינה, איז א שרויף אין איין מאשין. ער ציט דאס אויף די היינטיגע געשעענישן, ווי די מלחמה קעגן איראק און דער פאל פון רוסלאנד, און ערקלערט אז דער קלאנג פון קעניגס הויף, וואס א ישיבה בחור דארף זיך נישט אינטערעסירן דערמיט, איז אין אחשורוש'ס צייטן געווען דער נס וואס האט זיך אנטוויקלט.
-
21:48 פארוואס דער אויבערשטנס נאמען פעלט; "המלך" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח גיט א פשוטן טעם פארוואס דעם אויבערשטנס נאמען פעלט אין דער מגילה, און ברענגט דעם מדרש אז "המלך" מיינט דעם אויבערשטן, ווי א מאמין וואס ליינט וועגן דעם פרעזידענט אין דער צייטונג. ער ברענגט דעם פסוק אז דאס הארץ פון מלכים איז אין דעם אויבערשטנס האנט, און רש"י אז עמלק פארדעקט דעם אויבערשטנס נאמען און כסא.
-
25:58 די הערשער זענען מאריאנעטן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח באשרייבט א מאריאנעטן שפיל וואו דער עולם זעט נישט די דינע שטריקלעך. אחשורוש'ס פלוצלינגדיגע איבערדריי פון המן'ס זייט צו אסתר'ס זייט ווייזט אז ער איז געווען א מאריאנעט, און דער משגיח ציט דאס אויף די הערשער פון זיין צייט, וואס דרייען זיך אהין און אהער ווי דער אויבערשטער ציט די שטריקלעך.
-
29:49 דעם אויבערשטנס באהאלטענער נאמען אין דער מגילה און אין דער היסטאריע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס טייל בעלי קריאה ליינען "יבוא המלך והמן היום" מיט איין אטעם: דער אריז"ל ערקלערט אז די ראשי תיבות זענען דעם אויבערשטנס נאמען, וואס קומט ארויס ביי די ווענדפונקטן פון דער מעשה, אמאל צוריקווערטס אין סופי תיבות. אזוי אויך איז דעם אויבערשטנס האנט באהאלטן אין דער היסטאריע, וואו די מלכיות וואס האבן געדריקט אידן זענען פארשוואונדן און אידן לעבן.
-
34:15 זיך לערנען ליינען די מגילה און די וועלט שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח טייטשט די ברכה "על מקרא מגילה" אז מ'לערנט זיך ליינען, ווי א דאקטער וואס ליינט א רענטגען בילד, און רופט די מגילה א איבונג צו געפינען דעם אויבערשטן אין די צייטונגען און היסטאריע ספרים. מיטן פארשטעלטן קלייבער ביי דער פורים סעודה און מיט א מיטאג וואס פארשפעטיגט זיך אינדערהיים, שליסט ער אז די וועלט איז פארשטעלט, דער אויבערשטער פירט יעדע קלייניגקייט, און ווער ס'ווייסט דאס האט נישט מורא פאר קיינעם.
דער שיעור, אויסגעשריבן
א מגילה אן נסים גלוים
דער משגיח עפנט מיט חז"ל'ס ווארט "משנכנס אדר מרבין בשמחה", און וויל געפינען דעם מסר פון דער מגילה, וואס איז געשריבן ברוח הקודש און טראגט א גרויסע קדושה. פונדעסטוועגן שטייט נישט אין איר דעם אויבערשטנס נאמען. פארן ליינען מאכט מען "שעשה נסים", אבער פון אנהייב ביזן סוף איז נישטא קיין נס: א קעניג, א מלכה, א שר, א קשר וואס ווערט אנטפלעקט. דער ים האט זיך נישט געשפאלטן, אלעס איז געווען על פי טבע. ווי אזוי, פרעגט ער, מאכט מען די ברכה? א,ב
ניסן און אדר: נסים גלוים און פארדעקטע נסים
דער לוח הייבט זיך אן מיט ניסן, "ראש חדשים", און גייט אראפ ביז אדר, דער לעצטער און ווייטסטער. ניסן איז דער חודש פון נסים גלוים. אין אדר זענען אויך דא נסים, נאר פארדעקט: דער נאמען מיינט א מאנטל, ווי ביי עשו "כאדרת שער". די נסים זענען צוגעדעקט מיט טבע. ג,ד
ווער האט געמאכט די טבע? דער אויבערשטער, ממילא איז די טבע אויך א נס. א קינד וואס איז געבוירן אין מדבר האט יעדן טאג געגעסן מן פון הימל; ווען ער גייט אריבער דעם ירדן און זעט ברויט וואקסן פון דער ערד, וואלט ער דאס גערופן א פלא. מיר זעען עס נישט נאר ווייל מיר זענען צוגעוואוינט. די מגילה איז א נס וואס איז געשען אין טבע.
דער קראנקער און די רפואה
דער משגיח ברענגט א משל פון בערך צוויי הונדערט יאר צוריק. א קראנקער, שוין נאענט צום טויט, קען נאר געראטעוועט ווערן מיט א רפואה פון כינע, און נאר איין דאקטער אין אמעריקע ווייסט ווי זי צו געבן, יעדעס זעקס חדשים אוועק. פלוצלינג קומט איינער אריין מיט דער רפואה, און דערנאך איינער מיטן דאקטער, און דער קראנקער ווערט געזונט. קיינער רופט עס נישט קיין נס גלוי, אבער יעדער זעט א פלאן. דאס, זאגט ער, זענען די נסים פון דער מגילה.
דער פאזל פון דער מגילה און פון היינט
ווער ס'לערנט די מגילה מיט מפרשים, געפינט הונדערטער קליינע פרטים, יעדער א שרויף אין איין מאשין. המן האט געגעבן די עצה צו הרג'ענען ושתי, און דאס האט געמאכט פלאץ פאר אסתר; מרדכי, פון דער סנהדרין, האט געקענט שבעים לשון און פארשטאנען בגתן ותרש; דער קעניג האט נישט געקענט שלאפן פונקט די נאכט איידער המן איז געקומען בעטן מרדכי'ס הענגען; און חרבונה איז געווען דארט צו דערציילן פונעם עץ. אן איין שטיקל, זאגט דער משגיח, וואלט דער גאנצער נס נישט געשען.
אין דער צייטונג זעט מען אויך נישט דעם אויבערשטנס נאמען, אבער ווער ס'גייט נאך די געשעענישן זעט ווי א פאזל ווערט צוזאמענגעשטעלט. פאר דער מלחמה קעגן איראק האט איראק געסטראשעט ארץ ישראל און אמעריקע האט מורא געהאט פון רוסלאנד; פונקט ווען מ'האט געדארפט די ישועה, איז רוסלאנד צעפאלן. יעדער טאג, זאגט ער, איז א נייע שטיקל פון א מגילה וואס ווערט יעצט געשריבן.
א בחור וואס לערנט און וויל נישט הערן פון א סקאנדאל אין אחשורוש'ס הויף, איז גערעכט; זיין קאפ געהערט אין תורה. אבער יענער סקאנדאל איז געווען א נס, אן וועמען אידן וואלטן היינט נישט געווען. דער אויבערשטער מאכט יעצט אויך נסים, און ס'וועט קומען א צייט ווען מ'וועט זיי אלע זען.
פארוואס דער אויבערשטנס נאמען פעלט; "המלך"
א פשוטער טעם פארוואס דער נאמען פעלט, איז ווייל די מגילה איז אויך פארשריבן געווארן וואו ער וואלט געקענט ווערן מחולל. דער מדרש לערנט אז "המלך" אין דער מגילה, אויסער דעם פשט, מיינט דעם אויבערשטן, וואס פירט אלע געשעענישן. אזוי אויך ווייסט א מאמין וואס ליינט וועגן דעם פרעזידענט, אז דער פרעזידענט האט נישט קיין כח פון זיך אליין, ווי דער פסוק זאגט אז דאס הארץ פון מלכים איז אין דעם אויבערשטנס האנט. ה,ו
די הערשער זענען מאריאנעטן
ביי א מאריאנעטן שפיל טאנצן בלעכענע סאלדאטן און חיות אויף דער בינע, געצויגן מיט פאדעמער אזוי דין אז מ'זעט זיי נישט. אחשורוש איז קודם געווען א רשע וואס האט געוואלט פארטיליגן די אידן, און פלוצלינג שטייט ער אויף אסתר'ס זייט. ער האט נישט געהאט קיין ברירה, ערקלערט דער משגיח; מ'האט געצויגן די שטריקלעך פון אויבן. אזוי אויך דרייט זיך פרעזידענט בוש צווישן די אידן און עראפאט, און עראפאט און שרון קענען גארנישט טון פון זיך אליין: אלע זענען מאריאנעטן אין דעם אויבערשטנס האנט.
דעם אויבערשטנס באהאלטענער נאמען
דעם אויבערשטנס נאמען איז יא דא אין דער מגילה, נאר באהאלטן. טייל בעלי קריאה ליינען "יבוא המלך והמן היום" גיך מיט איין אטעם; דער אריז"ל ערקלערט אז די ראשי תיבות זענען דער שם. ער קומט פאר צענדליגע מאל, ביי יעדן ווענדפונקט, אמאל צוריקווערטס אין סופי תיבות, אבער מ'דארף אים זוכן. ח
אזוי אויך אין דער היסטאריע. די רוימישע און גריכישע מלכיות וואס האבן געדריקט אידן זענען פארשוואונדן, און אידן לעבן, ווייל דער אויבערשטער איז דארט, און מ'קען אים געפינען צווישן די שפאלטן פון די ווערטער.
זיך לערנען ליינען די מגילה און די וועלט
די ברכה "על מקרא מגילה" מיינט ליינען. אזוי ווי א דאקטער ליינט א רענטגען בילד וואס פאר אנדערע זענען עס נאר שטריכן, דארף מען זיך לערנען ליינען די צייטונגען און די היסטאריע ספרים; די מגילה איז א איבונג צו געפינען דארט דעם אויבערשטן. ווער ס'קען זי ליינען, קען מאכן "שעשה נסים" אויף באהאלטענע נסים.
ביי דער סעודה פליט אריין איינער מיט רויטע הויזן און א שווערד, אבער אונטער דער פארשטעלונג איז א קלייבער. די גאנצע וועלט איז פארשטעלט, און דער אויבערשטער פירט יעדע אומה און יעדן מענטש. אויב דער מיטאג פארשפעטיגט זיך צען מינוט, זאגט דער משגיח, ווערט נישט אויפגעבראכט דער וואס זעט דאס. ווער ס'לערנט זיך ליינען די מגילה האט נישט מורא פאר קיין רשע: דער אויבערשטער האט געהיטן די אידן און וועט זיי שטענדיג היטן.
מראי מקומות
תורה
כתובים
תלמוד בבלי
מדרש
ראשונים
עיקרי הדברים
- 2:09 די מגילה דערציילט א מעשה וואס זעט אויס נאטירלעך, אן א נס גלוי און אן דעם אויבערשטנס נאמען, און פונדעסטוועגן מאכט מען אויף איר די ברכה "שעשה נסים".
- 4:15 ניסן איז דער חודש פון נסים גלוים; אדר, דער חודש וואס איז דער ווייטסטער דערפון, מיינט א מאנטל, און זיינע נסים זענען באהאלטן אין טבע.
- 6:35 די טבע אליין איז א נס, געמאכט פונעם זעלבן אויבערשטן וואס מאכט נסים גלוים; מ'זעט עס נאר נישט ווייל מ'איז צוגעוואוינט דערצו.
- 14:27 דער נס פון דער מגילה איז א פאזל פון אסאך קליינע נאטירלעכע זאכן, יעדע איינע נויטיג, צוזאמענגעשטעלט פונעם אויבערשטן.
- 22:27 אין דער מגילה מיינט "המלך" דעם אויבערשטן, און אזוי אויך זענען די הערשער פון דער וועלט מאריאנעטן וואס ווערן געצויגן מיט שטריקלעך פון אויבן.
- 29:51 דעם אויבערשטנס נאמען איז יא דא אין דער מגילה, באהאלטן אין די ערשטע און לעצטע אותיות פון ווערטער, און מ'דארף עס זוכן.
- 34:45 די מגילה איז א איבונג אין ליינען די וועלט: ווער ס'לערנט זיך ליינען די מגילה, קען געפינען דעם אויבערשטן אין די געשעענישן פון דער צייט און אין זיין אייגן לעבן.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:26 ווי אזוי קען מען זאגן "שעשה נסים" אויף דער מגילה, אז ס'איז נישטא אין איר קיין נס וואס מ'זעט?
תירוץ: 5:46 די נסים פון אדר זענען אמת'דיגע נסים, נאר זיי זענען פארדעקט מיט טבע, און די טבע אליין איז דעם אויבערשטנס נס.
-
קשיא: 21:51 פארוואס שטייט נישט דעם אויבערשטנס נאמען אין דער מגילה?
תירוץ: 21:56 א פשוטער טעם איז ווייל די מגילה איז אויך פארשריבן געווארן וואו דער נאמען קען ווערן מחולל; און נאך, עמלק פארדעקט דעם אויבערשטנס נאמען, ממילא איז ער באהאלטן אין דער מגילה.
-
קשיא: 28:07 וואס האט גורם געווען אז אחשורוש זאל זיך פלוצלינג איבערדרייען פון וועלן הרג'נען די אידן צו שטיין אויף אסתר'ס זייט?
תירוץ: 28:15 ער האט נישט געהאט קיין ברירה; ער איז געווען א מאריאנעט וואס ווערט געצויגן מיט שטריקלעך פון אויבן.
-
קשיא: 30:41 פארוואס ליינען טייל בעלי קריאה "יבוא המלך והמן היום" גיך מיט איין אטעם?
תירוץ: 30:49 דער אריז"ל ערקלערט אז די ראשי תיבות פון די פיר ווערטער זענען דעם אויבערשטנס נאמען.
געדאנקען
- 5:26 אדר, פון "אדרת", א מאנטל, איז דער חודש וואס איז דער ווייטסטער פון ניסן: די נסים פון ניסן זענען גלוי, און די פון אדר זענען איינגעוויקלט אין טבע, א נס צוועלף מדריגות אוועק פון א נס גלוי.
- 7:48 פאר א קינד וואס איז אויפגעוואקסן אין מדבר אויפן מן, וואלט ברויט וואס וואקסט פון דער ערד געווען דער פלא; וואס מיר רופן טבע איז א נס וואס מ'איז פשוט צוגעוואוינט דערצו.
- 18:27 די נייעס פון יעדן טאג זענען א מגילה וואס ווערט יעצט געשריבן: געשעענישן ווי דער פאל פון רוסלאנד פונקט פאר דער מלחמה קעגן איראק זענען שטיקלעך פון איין פלאן צו באשיצן אידן.
- 20:24 דער קלאנג פון קעניגס הויף, וואס א ישיבה בחור וויל מיט רעכט נישט הערן, איז אין שושן געווען דער נס אליין, און אן דעם וואלטן אידן היינט נישט געווען.
- 23:05 אזוי ווי "המלך" אין דער מגילה מיינט דעם אויבערשטן, פארשטייט א מאמין וואס ליינט וועגן דעם פרעזידענט אין דער צייטונג אז דער אמת'ער הערשער איז דער אויבערשטער, און די פירער זענען מאריאנעטן.
- 36:18 די פורים פארשטעלונגען לערנען אז די גאנצע וועלט איז א פארשטעלטע וועלט, און אונטער דער מאסקע פירט דער אויבערשטער פעלקער, משפחות און יעדע קליינע זאך.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 34:48 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך לערנען ליינען די צייטונגען און די היסטאריע ספרים כדי צו געפינען דעם אויבערשטן דערין.
- 36:53 ער זאגט אז אויב דער מיטאג פארשפעטיגט זיך צען מינוט, ווער ס'ווייסט ווי צו קוקן ווערט נישט אויפגעבראכט, ווייל דער אויבערשטער האט עס אזוי געמאכט; מ'זאל געפינען דעם אויבערשטן אין זיין אייגן לעבן.
- 21:08 ער זאגט אז ישיבה בחורים האבן נישט וואס צו פולן זייער קאפ מיט די נישטיגע נייעס פונעם טאג; זייער קאפ דארף זיין אינעם לערנען.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אחשורוש, אסתר המלכה, בגתן און תרש, דער הייליגער אר"י, המן, ושתי, חרבונה, מרדכי הצדיק, עמלק, רש"י
ערכים אדר, אדרת, בעל קורא, הסתר פנים, טבע, מן, נס, רבונו של עולם, רוח הקודש