יו"ט של יובל; שיר השירים; והשתוקקות לגאולה
קאטאלאג: זמנים פסח נומ׳ 4 פאקעט גייד ז׳ 27 תשס"ב (2001–02) אידיש 1 שעה 7 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט אז פסח איז די מדריגה פון יובל און פון שער החמישים, העכער פון די זיבן פון שבת, און דערמיט איז ער מסביר פארוואס נאר הלל האט געוואוסט אז פסח איז דוחה שבת, פארוואס דוד המלך האט געפונען דעם מקום המקדש, און פארוואס שלמה המלך און משיח טראגן אין זיך די ליכטיקייט פון דער גאולה.
דער משגיח עפנט מיט רש"י אז דאס ווארט "אם" ביים עומר און ביי יובל מיינט א חיוב, און מיט דער מעשה אין דער גמרא פון הלל, וואס נאר ער האט געוואוסט אז פסח איז דוחה שבת און מ'האט אים געמאכט פאר א נשיא. דערנעבן שטעלט ער דואג'ס קנאה אויף דוד וואס האט מכוון געווען דעם מקום המקדש. ער ברענגט דעם ספר יצירה אז די בריאה איז אין עולם, שנה און נפש, און ערקלערט אז העכער פון די זיבן טעג פון בראשית איז דא די מדריגה פון "פלא", דער פופציגסטער: יובל אין זמן, דער מקדש אין מקום, און דער מלך אין נפש. פסח איז דער שער החמישים, דערפאר איז ער דוחה שבת וואס איז נאר זיבן. דוד איז שבת, און שלמה, זיין פנימיות, איז יובל; הלל איז א גלגול פון שלמה, דערפאר האט ער געוואוסט די הלכה. צום סוף רעדט ער פון דעם לעצטן פסוק פון שיר השירים, פון דעם שווערן גלות ישמעאל, און אז מ'זאל זיך פסח מתפלל זיין מיט אמונה אויף דער גאולה.
ענינים: פסח און חודש ניסן · שבע און אכט: טבע און למעלה פון טבע · שלמה המלך · דער בית המקדש און דער חורבן · דוד המלך און מלכות בית דוד
סדר השיעור
-
0:00 "ואם" ביים עומר און ביי יובל שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט רש"י אז "ואם תקריב" ביים עומר מיינט א חיוב, מיט א ראיה פון "ואם יהיה היובל", און פרעגט פארוואס עס שטייט "אם" ביי יובל. דערנאך הייבט ער אן די מעשה אין דער גמרא, ווען ערב פסח איז אויסגעפאלן שבת און די בני בתירא האבן נישט געוואוסט צי פסח איז דוחה שבת.
-
3:28 הלל ווערט נשיא מעשה
דער משגיח דערציילט ווי הלל האט געזאגט אז פסח איז דוחה שבת, ווי די בני בתירא האבן זיך אפגעזאגט און אים געמאכט פאר א נשיא, ווי ער האט זיי מקנטר געווען און דערנאך פארגעסן דעם דין פונעם מעסער ביז ער האט געזען וואס דער עולם טוט. ער ברענגט דעם רמ"ע מפאנו אז מלכות התורה איז געבליבן ביי הלל'ס משפחה ווייל ער שטאמט פון דוד המלך.
-
8:27 דואג'ס קנאה און די דריי בחינות
דער משגיח ברענגט די גמרא אין זבחים אז דוד און שמואל האבן מברר געווען דעם מקום המקדש, און אז דואג, וואס איז געווען א גרעסערער למדן, האט מקנא געווען דוד דערפאר, גלייך ווי ביי די בני בתירא און הלל. דערנאך ברענגט ער דעם ספר יצירה אז די וועלט איז אין עולם, שנה און נפש, יעדעס מיט א מלך און א ראשית, וואס ווערט אנגערופן "פלא".
-
13:45 העכער פון זיבן: יובל און דער יום החמישים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז העכער פון די שבעת ימי בראשית און די מידות פון חסד ביז מלכות איז דא נאך עפעס: נאך שמיטה קומט יובל, נאך די זיבן וואכן ספירה קומט דער יום החמישים, שבועות און מתן תורה, "במשך היובל". א עבד וואס די שביעית נעמט נישט ארויס גייט ארויס ביים יובל, און משה רבינו האט צוגעלייגט דעם פופציגסטן טאג ווייל ער איז העכער פון חשבון.
-
17:56 דער מקדש, א מקום העכער פון מקום שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז דער בית המקדש איז דער מקום פון יובל און פון "פלא": אויף א זאך וואס איז "כי יפלא" גייט מען ארויף צום מקום המקדש, און דער ארון האט נישט פארנומען קיין ארט. דערפאר גיט די תורה נישט קיין אנווייזונג ווי דער מקום המקדש איז, נאר "לשכנו תדרשו", וואס ער איז מקשר מיט "ראשית" בגימטריא.
-
23:03 דוד, דער מלך פון נפש, געפינט דעם מקדש
דער משגיח ערקלערט אז דער מלך איז דער "פלא" פון נפש: אפילו שמואל הנביא האט נישט געוואוסט ווער פון ישי'ס קינדער איז דער מלך, פונקט ווי מ'דארף זוכן דעם מקום המקדש. נאר דוד, די נשמה פון אדם הראשון און דער "ראשית", האט געקענט געפינען דעם מקום, און דערמיט איז מתורץ פארוואס דואג האט אים מקנא געווען.
-
27:54 פסח, דער שער החמישים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ניסן איז דער ראש פון זמן און פסח קומט פונעם שער החמישים, וואס אידן באקומען פסח ביינאכט ביים סדר אלס מתנה און דערנאך ארבעטן זיי אויף דעם דורך ספירה. ער ברענגט דעם מהר"ל פארוואס המן איז געפאלן דעם ערשטן טאג פון ספירה, און ערקלערט אז פסח איז יובל און דערפאר איז ער דוחה שבת.
-
32:54 דוד איז שבת, שלמה איז יובל
דער משגיח איז מקשר ראש חודש ניסן מיטן קודש הקדשים און מיט "קנאת ביתך". ער ברענגט רבי צדוק הכהן אז די פנימיות פון א טאטן ווערט נתגלה ביי זיין זון: דוד איז דער זיבעטער, שבת, און זיין עומק הלב, יובל, איז ארויסגעקומען ביי שלמה, וואס האט געבויט דעם בית המקדש און וועמענס מלוכה איז ענלעך צום בילד פון משיח אין רמב"ם.
-
37:29 הלל, שלמה, און די פופציגסטע יציאת מצרים
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אז משיח מוז קומען פון שלמה, און דעם רמ"ע מפאנו אז הלל איז א גלגול פון שלמה. ער פרעגט פארוואס מ'דרש'נט פסח ביינאכט "ארמי אובד אבי", און ענטפערט אז דארט איז די פופציגסטע יציאת מצרים וואס געהערט צו ימות המשיח; דערפאר איז פסח דוחה שבת, און די בני בתירא האבן דאס נישט געקענט וויסן.
-
43:41 הלל'ס הלכה פונעם שורש הנפש שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז פסח ביינאכט איז א צייט פון פרעגן אן וויסן, און אז הלל'ס הלכה האט אנטפלעקט דעם שער החמישים ווייל ער איז שלמה, און דערפאר איז די ממלכה באפעסטיגט געווארן אין זיין האנט. הלל האט עס צוגעשריבן צו שמעיה ואבטליון פון ענוה, דערפאר האט מען אים געמאכט פארגעסן דעם דין פונעם מעסער, כדי מ'זאל זען אז זיין וויסן קומט פון זיין שורש הנפש. דערמיט ערקלערט ער אויך דאס "אם" ביים עומר און ביי יובל.
-
49:54 דער לעצטער פסוק פון שיר השירים און הר המוריה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח זאגט אז די טעג פון פסח זענען טעג פון גאולה, ווען א איד דארף האבן א השתוקקות צו דער גאולה. שלמה המלך ענדיגט שיר השירים מיט "ברח דודי", א בקשה אז רבונו של עולם זאל אנטלויפן פונעם גלות מיט די אידן צו הר המוריה. אבער היינט האלט ישמעאל דעם ארט, און ער ברענגט דעם חתם סופר אז מ'קען נישט מקריב זיין קרבנות ווייל ישמעאל לאזט נישט א איד ארויפגיין.
-
54:21 גלות ישמעאל, "פרא אדם" שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם רמב"ם אין אגרת תימן אז ס'איז נישטא קיין שווערערער גלות ווי גלות ישמעאל, פון "אויה לי" אין תהלים, און אז ישמעאל איז א שונא שלום. ער ברענגט רבי חיים ויטאל אז "בקום עלינו אדם" גייט אויף ישמעאל, דער "פרא אדם", און דעם חפץ חיים וואס האט געווארנט אז א ישמעאלי בלייבט א פרא אדם וואס ער זאל נישט ווערן.
-
58:15 "אדם ולא מלך"
דער משגיח ברענגט די גמרא אז דער זעלבער פסוק גייט אויף המן, "אדם ולא מלך", און דעם בני יששכר אז די שבעה עממין זענען קעגן די זיבן מידות, און דער גרגשי, וואס איז מלכות, האט מקבל געווען עול מלכות שמים און איז אוועקגעגאנגען. אחשורוש אלס מלך האט געהאט א בחינה פון מלכות, המן נישט; אזוי האט ישמעאל נאר נשיאים און נישט קיין מלך, און דערפאר איז זיין גלות אזוי שווער.
-
1:02:31 נאר רבונו של עולם קען העלפן: תפילה אום פסח שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ישמעאל איז די קליפה פון יסוד, א פרייטאג וואס קומט קיינמאל נישט צו שבת, און אז נאר רבונו של עולם קען ראטעווען פון אים, נישט פאליטיק און נישט מיליטער. פסח, א צייט פון גילוי שכינה, איז די צייט זיך מתפלל צו זיין מיט אמונה אין השם און אין צדיקים אויף דער גאולה און אויף "ברח דודי".
דער שיעור, אויסגעשריבן
"ואם" ביים עומר און ביי יובל
דער משגיח עפנט מיטן פסוק "ואם תקריב מנחת בכורים" ביים עומר. רש"י זאגט אז דאס "אם" מיינט דא א חיוב, און ברענגט א ראיה פון "ואם יהיה היובל", ווייל יובל איז אויך א חיוב. בלייבט די קשיא: פארוואס שטייט בכלל "אם" ביי יובל? דערנאך הייבט ער אן די מעשה אין דער גמרא ווען ערב פסח איז אויסגעפאלן שבת, און מ'האט נישט געוואוסט צי פסח איז דוחה שבת. א,ב,ג,ד
הלל ווערט נשיא
הלל הבבלי איז אנגעקומען, און די בני בתירא, די נשיאים פון ארץ ישראל, האבן אים געפרעגט. ער האט געלערנט פון "במועדו" אז פסח איז דוחה שבת, און באלד האבן זיי זיך אפגעזאגט און אים געמאכט פאר א נשיא. דער משגיח ברענגט דעם רמ"ע מפאנו, אז ווייל הלל שטאמט פון דוד המלך האט מען מן השמים מסבב געווען אז מלכות התורה זאל בלייבן ביי דוד'ס קינדער. ד,ה,ו
הלל האט זיי מקנטר געווען פארוואס זיי האבן נישט געדינט שמעיה ואבטליון, און דערנאך האט ער פארגעסן ווי אזוי מ'ברענגט דעם מעסער אום שבת, ביז ער האט געזען ווי דער עולם שטעקט עס אריין אין די וואל פונעם שעפס. דער משגיח מערקט אן ווי שטארק די בני בתירא האבן זיך אפגעזאגט צוליב איין זאך וואס הלל האט געוואוסט, א סימן אז ער דארף זיין דער נשיא. ד
דואג'ס קנאה און די דריי בחינות
די גמרא אין זבחים דערציילט אז דוד און שמואל זענען געזעסן אין נוית ברמה און האבן מברר געווען על פי הלכה ווי דער מקום המקדש איז, וואס שטייט נישט אין דער תורה. דואג, כאטש ער איז געווען א גרעסערער למדן, האט עס נישט געקענט, און האט מקנא געווען דוד; דוד זאגט "כי קנאת ביתך אכלתני". דער משגיח פרעגט די זעלבע קשיא ווי ביי הלל: פארוואס איז איין ידיעה אזוי חשוב? ז,ח,ט
צו פארענטפערן ברענגט ער דעם ספר יצירה, אז די וועלט איז באשאפן אין דריי קאפיעס: עולם, שנה און נפש. יעדעס האט א מלך און א ראשית: דער מקום המקדש, פון וואו די וועלט האט זיך אנגעהויבן; ניסן, ווען די וועלט איז באשאפן געווארן לויט רבי יהושע; און דער מלך ביי די נפשות. אזא ראשית הייסט "פלא", א זאך וואס מ'קען נאר פרעגן אבער נישט וויסן, העכער פון שבעת ימי בראשית. י,כ
העכער פון זיבן: יובל און דער יום החמישים
שמיטה איז קעגן די זיבן טעג פון בראשית, ווי דער רמב"ן ערקלערט, אבער יובל, דער פופציגסטער, איז העכער. אזוי אויך ביי ספירה, ווי די גמרא זאגט, ציילט מען טעג און וואכן, זיבן מאל זיבן, און דערנאך קומט דער יום החמישים, שבועות, די תורה וואס איז העכער פון דער וועלט: מתן תורה איז "במשך היובל". א עבד וואס די שביעית נעמט נישט ארויס גייט ארויס ביים יובל, און דער פופציגסטער טאג איז העכער פון יעדן חשבון. ל,מ,נ,ס
דער מקדש, א מקום העכער פון מקום
דער בית המקדש איז דער מקום פון יובל, וואו די כללים פון מאס און פון טבע גייען נישט. א זאך וואס איז "כי יפלא", העכער פון די סנהדראות, ברענגט מען ארויף צום מקום המקדש, און דארט קומט ארויס די הלכה דורכן כח פון יובל. די גמרא זאגט אז דער ארון האט נישט פארנומען קיין ארט. ע,פ
דערפאר גיט די תורה נישט קיין אנווייזונג ווי דער מקום המקדש איז, נאר "לשכנו תדרשו": מ'קען נישט אנווייזן א מקום וואס איז העכער פון מקום. ער איז דער ראשית, פון דארט הייבט זיך אן די בריאה, ווי דער פסוק זאגט אז "מקום מקדשנו" איז "מראשון", און דער משגיח איז מקשר "שכנו תדרשו" מיט "ראשית" בגימטריא. צ,ק
דוד, דער מלך פון נפש, געפינט דעם מקדש
דער מלך פון נפש איז דוד. שמואל הנביא, דער ראש פון די נביאים, איז געשיקט געווארן צו זאלבן א מלך פון ישי'ס זין און האט נישט געוואוסט ווער; איינער נאכן אנדערן איז אפגעווארפן געווארן ביז ס'איז געבליבן נאר דוד. פונקט ווי מ'דארף זיך מוטשען צו געפינען דעם מקום המקדש, אזוי דארף מען זיך מוטשען צו געפינען דעם מלך, און דער משגיח איז מקשר "שום תשים עליך מלך" מיט "לשכנו תדרשו" בגימטריא. ר,ש,צ
פסח, דער שער החמישים
לויט רבי יהושע איז די וועלט באשאפן געווארן אין ניסן, און דערפאר איז פסח דער שער החמישים. דער זוהר זאגט אז יציאת מצרים שטייט פופציג מאל אין דער תורה, און "וחמשים עלו" איז מרמז דערויף. פסח ביינאכט באקומט יעדער איד א ליכטיקייט פון דעם שער אלס מתנה, דערנאך נעמט מען עס צוריק, און די זיבן וואכן ספירה זענען די ארבעט צו דערגרייכן עס ווידער ביז שבועות. כ,אג,אד
דוד איז שבת, שלמה איז יובל
ניסן איז דער מלך פון די חדשים, און ראש חודש ניסן איז דער קודש הקדשים פון זמן; לויט דעם משגיח איז "קנאת ביתך" בגימטריא ראש חודש ניסן. רבי צדוק הכהן שרייבט אז די באהאלטענע פנימיות פון א טאטן ווערט נתגלה ביי זיין זון. דוד איז דער זיבעטער, שבת, און שלמה, ווי עס שטייט אין סידור פון רבי יעקב עמדין, איז שוין שמיני. אז,ט,אח
הלל, שלמה, און די פופציגסטע יציאת מצרים
דער רמב"ם אין פרק חלק רעכנט צווישן די עיקרים פון אמונה אין משיח אז ער מוז קומען פון שלמה. אין ספר גלגולי נשמות פונעם רמ"ע מפאנו שטייט אז הלל איז א גלגול פון שלמה, מיט א רמז אין שלמה'ס ווערטער "חכמה והוללות". אזוי איז הלל זוכה געווען צו מלכות התורה: דורך דער הלכה וואס איז נתעלם געווארן פון די בני בתירא. אי,ו,אכ
דערנאך פרעגט ער פארוואס מ'דרש'נט פסח ביינאכט "ארמי אובד אבי", ווען אנדערע פרשיות רעדן מער בולט פון יציאת מצרים. ווען מ'ציילט נאר די מאל וואס זענען לשבח, שטייט יציאת מצרים פופציג מאל, און דער פולער שער החמישים איז איבערגעלאזט געווארן אויף ימות המשיח. ציילט מען פונעם סוף פון דער תורה, איז די פופציגסטע אין יענער פרשה, "ויוציאנו ה' ממצרים", און דורכן דרש'נען איז מען ממשיך ביאת המשיח פסח ביינאכט. אל,אמ,אנ
ממילא איז פסח, וואס איז יובל, דוחה שבת, וואס איז שמיטה. צו פארשטיין א הלכה פון פסח דארף מען איינעם וואס פארשטייט דעם ראשית, און דערפאר האבן די בני בתירא דאס נישט געקענט וויסן.
הלל'ס הלכה פונעם שורש הנפש
פסח ביינאכט איז א צייט פון פרעגן אן וויסן, דערפאר איז די הגדה פול מיט קשיות. הלל'ס דין אז פסח איז דוחה שבת קומט פון "במועדו", אבער די פנימיות דערפון איז אז פסח איז יובל; זיין הלכה האט אראפגעברענגט דעם שער החמישים ווייל ער איז א גלגול פון שלמה. דערפאר איז די ממלכה באפעסטיגט געווארן אין זיין האנט, ווי "והממלכה נכונה ביד שלמה", וואס דער משגיח איז מקשר בגימטריא מיט די ווערטער פון דער גמרא, און "הלל" אליין מיט "שלמה בן דוד". ה,אס
הלל האט פון ענוה געזאגט אז ער ווייסט עס נאר פון שמעיה ואבטליון, דערפאר האט מען אים מן השמים געמאכט פארגעסן דעם דין פונעם מעסער, כדי ס'זאל נתגלה ווערן אז זיין וויסן קומט פון זיין שורש הנפש. דאס "אם" ביים עומר און ביי יובל ווייזט אויך אז זיי זענען העכער פון עולם הזה און מ'קען זיי נישט אנטאפן מיט זיינע פינגער. א,ג
דער לעצטער פסוק פון שיר השירים און הר המוריה
די טעג פון פסח זענען טעג פון גאולה, פון מלכות דוד ושלמה, ווען א איד דארף האבן א השתוקקות צו דער גאולה. שלמה המלך האט מחבר געווען שיר השירים און עס פארענדיגט מיט "ברח דודי", וואס דער משגיח טייטשט אלס א בקשה אז רבונו של עולם, וואס איז אין גלות מיט די אידן, זאל אנטלויפן פונעם גלות, זיי מיטנעמען, און משרה זיין די שכינה אויף הר המוריה. אפ,אע
גלות ישמעאל
דער רמב"ם אין אגרת תימן שרייבט אז ס'איז נישטא קיין שווערערער גלות ווי גלות ישמעאל, און אז אויף דעם האט דוד געזאגט "אויה לי", א געשריי וואס מ'געפינט ביי קיין אנדער גלות נישט; ישמעאל איז א שונא שלום. רבי חיים ויטאל שרייבט אז "בקום עלינו אדם" גייט אויף ישמעאל, וואס הייסט "פרא אדם". דער חפץ חיים האט געזאגט פאר איינעם וואס איז געפארן קיין ארץ ישראל, אז א ישמעאלי דאקטער, אדוואקאט אדער פראפעסאר בלייבט א פרא אדם. אר,אש,את,בא,בב
"אדם ולא מלך"
נאר רבונו של עולם קען העלפן
ישמעאל איז די קליפה פון יסוד, אזוי ווי א פרייטאג וואס קומט קיינמאל נישט צו שבת המלכה, צו מלכות. נאר רבונו של עולם קען ראטעווען פון אים; מיט די אייראפעאישע מלכות האט מען זיך געקענט אן עצה געבן מיט שתדלנות, אבער מיט ישמעאל איז נישטא קיין פאליטישע אדער מיליטערישע לייזונג.
פסח, א צייט פון גילוי שכינה, ווען מ'ליינט די הפטרה "ויצא חטר מגזע ישי", איז די צייט זיך מתפלל צו זיין דערויף. דער משגיח זאגט אז זיך פארלאזן אויף א פירער פעלט אין אמונה; מ'דארף זיך האלטן ביי אמונה אין השם און אין צדיקים, און ער שליסט מיט דער האפענונג אויף "כימי צאתך... נפלאות" און "ברח דודי". בו,אצ,אע
מראי מקומות
תורה
- א Vayikra 2:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33, 47:03
- ג לכאורה Bamidbar 36:4 מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33, 47:03
- ה לכאורה Bamidbar 9:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 3:28, 43:54
- נ Shemos 19:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 14:41
- ס לכאורה Shemos 21:2 מפתח אינעם אויסשרייב: 14:41
- ע Devarim 17:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 18:21
- צ Devarim 12:5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 21:18, 23:05
- ש Devarim 17:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 23:05
- אד Shemos 13:18 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 28:07
- או Vayikra 23:16 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:05
- אמ Devarim 26:8 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:33
- אנ Devarim 29:23-24 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 39:33
- בב Bereishis 16:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:21
- בה לכאורה Bereishis 17:20 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:01:03
נביאים
- ח לכאורה Shmuel I 19:18 מפתח אינעם אויסשרייב: 8:28
- ק לכאורה Yirmiyahu 17:12 מפתח אינעם אויסשרייב: 21:18
- ר לכאורה Shmuel I 16:6-13 מפתח אינעם אויסשרייב: 23:05
- אס Melachim I 2:46 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 43:54
- אצ Michah 7:15 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:24
- בו Yeshayahu 11:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:05:24
כתובים
- ט Tehillim 69:10 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:28, 32:56
- אא Tehillim 132:2-5 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 24:56
- אב לכאורה Mishlei 8:26 26:14 מפתח
- אה Esther 5:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 30:05
- אכ Koheles 2:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 37:35
- אע Shir HaShirim 8:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:00, 1:05:24
- אפ Shir HaShirim 1:1 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 50:00
- אש Tehillim 120:5-7 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:21
- בא Tehillim 124:2 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:21
תרגום
משנה
תלמוד בבלי
- ד Pesachim 66a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33, 3:28, 5:07
- ז Zevachim 54b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 8:28
- כ לכאורה Rosh Hashanah 10b-11a מפתח אינעם אויסשרייב: 10:26, 28:07
- מ לכאורה Menachos 66a מפתח אינעם אויסשרייב: 14:41
- פ לכאורה Megillah 10b מפתח אינעם אויסשרייב: 18:21
- אל לכאורה Pesachim 116a מפתח אינעם אויסשרייב: 39:33
- בג Megillah 11a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 58:21
זוהר און קבלה
ראשונים
- ב Rashi on Vayikra 2:14 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:33
- ל לכאורה Ramban, Vayikra 25 (Parshas Behar) מפתח אינעם אויסשרייב: 14:41
- אט Mishneh Torah, Hilchos Melachim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 34:59
- אי לכאורה Peirush HaMishnayos, Sanhedrin ch. 10 (Perek Chelek), introduction מפתח אינעם אויסשרייב: 37:35
- אר Igeres Teiman (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 54:21
אחרונים און חסידות
תפילה און פיוט
אנדערע
עיקרי הדברים
- 15:01 העכער פון די זיבן פון שבת און שמיטה שטייט דער פופציגסטער, יובל, וואס איז "פלא", העכער פון מאס און פון שכל; שבועות און מתן תורה, דער מקדש און פסח געהערן אלע צו דעם.
- 21:29 דער מקום המקדש שטייט נישט אין דער תורה ווייל ער איז העכער פון "מקום"; מ'דארף אים זוכן, און נאר דוד, דער "ראשית" און דער מלך פון נפש, האט אים געקענט געפינען.
- 31:31 פסח איז דער שער החמישים, און דערפאר איז קרבן פסח דוחה שבת, וואס איז נאר די מדריגה פון זיבן.
- 34:55 דוד איז דער זיבעטער, שבת, אבער זיין פנימיות, וואס איז נתגלה געווארן ביי זיין זון שלמה וואס האט געבויט דעם בית המקדש, איז יובל; די צייטן פון שלמה זענען א דוגמא פון ימות המשיח.
- 38:35 הלל האט געוואוסט אז פסח איז דוחה שבת ווייל ער איז א גלגול פון שלמה המלך, פונעם שורש פון יובל, און נישט נאר ווייל ער האט עס געלערנט ביי שמעיה ואבטליון.
- 50:00 דער משגיח זאגט אז די טעג פון פסח זענען טעג פון גאולה און א צייט זיך מתפלל צו זיין, מיט אמונה נאר אין רבונו של עולם, אויף דער לעצטער גאולה.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 1:43 פארוואס שטייט "אם" ביי יובל, וואס איז דאך זיכער א חיוב?
תירוץ: 49:28 ווייל יובל, אזוי ווי דער עומר, איז א מדריגה העכער פון עולם הזה וואס מ'קען נישט אנטאפן מיט די פינגער פון עולם הזה, דערפאר רעדט מען דערפון אין א לשון פון ספק.
-
קשיא: 9:58 פארוואס זאל דוד וויסן א הלכה וואס דואג, א גרעסערער למדן, האט נישט געוואוסט, און פארוואס זאל דואג אים מקנא זיין צוליב איין זאך?
תירוץ: 26:56 געפינען דעם מקום המקדש איז א סימן אז מ'איז דער "ראשית", דער מלך פון נפש; דואג, פון שאול'ס מענטשן, איז דאס נישט געווען, און דערפאר האט אים פארדראסן אז דוד האט עס מכוון געווען.
-
קשיא: 39:33 פארוואס דרש'נט מען פסח ביינאכט "ארמי אובד אבי" און נישט א פרשה וואס רעדט מער בולט פון יציאת מצרים?
תירוץ: 41:15 ווען מ'ציילט פונעם סוף פון דער תורה איז די פופציגסטע יציאת מצרים לשבח אין יענער פרשה; זי געהערט צום שער החמישים און צו ימות המשיח, וואס מ'איז ממשיך פסח ביינאכט.
-
קשיא: 30:05 פארוואס איז המן געהאנגען געווארן דווקא דעם ערשטן טאג פון ספירה?
תירוץ: 30:13 לויט דעם מהר"ל האט המן געוואלט ארויפקריכן צום שער החמישים מיט זיין עץ פון פופציג אמה, אבער א גוי קען דארט נישט צוקומען; דעם ערשטן טאג פון ספירה, וואס האט שוין אין זיך דעם כח פון אלע פופציג, האט מען אים געקענט מכניע זיין.
-
קשיא: 58:40 פארוואס הייסט המן "אדם ולא מלך", א מלך איז דאך אויך נאר א מענטש?
תירוץ: 1:00:00 אפילו מלכות דקליפה האט אין זיך א ניצוץ פון קבלת עול מלכות שמים, ווי דער בני יששכר ווייזט פונעם גרגשי; אחשורוש האט עס געהאט און איז געווארן א גוטער, אבער המן, אזוי ווי ישמעאל, האט עס נישט געהאט.
מעשיות
-
2:01 הלל און די בני בתירא
איינמאל איז ערב פסח אויסגעפאלן שבת, און די בני בתירא, די נשיאים אין ארץ ישראל, האבן נישט געוואוסט צי פסח איז דוחה שבת. מ'האט זיי געזאגט אז הלל הבבלי איז אנגעקומען, זיי האבן אים געפרעגט, און ער האט געענטפערט אז יא, פון "במועדו". באלד האבן זיי זיך אפגעזאגט פון זייער נשיאות און אים אוועקגעשטעלט בראש, און ער האט זיי מקנטר געווען פארוואס זיי האבן נישט געדינט שמעיה ואבטליון. ווען ס'איז געקומען די שאלה ווי אזוי מ'ברענגט דעם מעסער אום שבת, האט הלל פארגעסן און געזאגט מ'זאל עס איבערלאזן צו די אידן; צומארגנס האט ער געזען ווי זיי שטעקן די מעסערס אריין אין די וואל פון די שעפסן, און האט זיך דערמאנט אז אזוי האט ער געהערט פון שמעיה ואבטליון.
אין דער מעשה: הלל הזקן, רבן גמליאל, רבן שמעון בן גמליאל, בני בתירא, שמעיה, אבטליון
-
57:26 דעם חפץ חיים'ס ווארענונג
דער משגיח דערציילט פון די תולדות פונעם חפץ חיים, אז איינער האט זיך געזעגנט מיט אים איידער ער איז געפארן קיין ארץ ישראל. דער חפץ חיים האט אים געזאגט, ווייל דארט וועט ער האבן צו טון מיט ישמעאלים, זאל ער וויסן אז א ישמעאלי איז א פרא אדם: אויב ער ווערט א דאקטער, אן אדוואקאט אדער א פראפעסאר, איז ער א דאקטער, אן אדוואקאט אדער א פראפעסאר וואס איז א פרא אדם.
אין דער מעשה: דער חפץ חיים
געדאנקען
- 49:03 דער משגיח טייטשט אז דאס "אם" ביים עומר און ביי יובל ווייזט נישט אויף א ספק אינעם חיוב, נאר אז זייער מדריגה איז העכער פון עולם הזה און מ'קען זי נישט אנטאפן מיט זיכערקייט, אזוי ווי דער מקום המקדש וואס מ'דארף זוכן.
- 11:43 מקום, זמן און נפש האבן יעדעס א "מלך" וואס איז זייער "פלא": דער מקדש, ניסן, און דער מלך ישראל; און נאר דער פלא פון נפש, דוד, האט געקענט געפינען דעם פלא פון מקום.
- 23:47 פונקט ווי שמואל הנביא, דער ראש פון די נביאים, האט געדארפט זוכן ווער פון ישי'ס זין איז דער מלך, אזוי האט דוד זיך געדארפט מוטשען צו געפינען דעם מקדש; דער משגיח איז מקשר "לשכנו תדרשו" מיט "שום תשים עליך מלך" בגימטריא.
- 34:06 די באהאלטענע פנימיות פון א טאטן ווערט נתגלה אין זיין זון: דוד איז שבת, דער זיבעטער, אבער זיין עומק הלב, יובל, איז נתגלה געווארן ביי שלמה, און דערפאר האט דוד געהאט א תשוקה צו בויען דעם בית המקדש און שלמה האט אים געבויט.
- 40:05 די פופציגסטע מאל וואס יציאת מצרים ווערט דערמאנט אין דער תורה, ווען מ'רעכנט נאר די מאל וואס זענען לשבח, איז אין "ארמי אובד אבי", און דערפאר דרש'נט מען עס פסח ביינאכט: דאס איז ממשיך דעם שער החמישים און ביאת המשיח.
- 47:03 מן השמים האט מען געמאכט אז הלל זאל פארגעסן דעם דין פונעם מעסער, כדי ס'זאל נתגלה ווערן אז דאס וואס ער האט געוואוסט אז פסח איז דוחה שבת קומט פון זיין שורש הנפש אלס שלמה, און נישט נאר פון זיינע רבי'ס, ווי ער האט געזאגט פון ענוה.
- 1:00:00 המן און ישמעאל זענען "אדם ולא מלך": אפילו מלכות דקליפה האט אין זיך א ניצוץ פון קבלת עול מלכות שמים, ווי מ'זעט ביים גרגשי און ביי אחשורוש, אבער ישמעאל האט בכלל נישט קיין מלך, נאר נשיאים, און דערפאר איז זיין גלות דער שווערסטער.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 50:00 דער משגיח זאגט אז די טעג פון פסח זענען א צייט ווען א איד דארף האפן און האבן א השתוקקות צו דער גאולה.
- 1:05:19 דער משגיח זאגט אז מ'דארף זיך פסח מתפלל זיין אויף א ישועה פון ישמעאל און זיך נישט פארלאזן אויף קיין פירער אדער פאליטיקער, ווייל נאר רבונו של עולם קען העלפן, און זיך פארלאזן אויף זיי פעלט אין אמונה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אבטליון, אדם הראשון, אחשורוש, בני בתירא, דואג האדומי, דוד המלך, דער בני יששכר, דער חפץ חיים, דער חתם סופר, דער מהר"ל פון פראג, דער רמ"ע מפאנו, דער רמב"ם, הלל הזקן, המן, יהושע בן נון, רבי חיים ויטאל, רבי יהושע בן חנניה, רבי יעקב עמדין, רבי עקיבא אייגער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, שאול המלך, שלמה המלך, שמואל הנביא, שמעיה
ערכים גלגול, יובל, מקום המקדש, ספירת העומר, פנימיות, פרא אדם, ראשית, שער החמישים