דרוש בענין: מעשה ברבי אליעזר וכו' ובני בניו של המן שלמדו תורה בבני ברק
קאטאלאג: זמנים פסח נומ׳ 9 פאקעט גייד ז׳ 28 תשס"ט (2008–09) אידיש 1 שעה 12 מינ׳
הערן
עפענען אין דער אפליקאציע צום הערן
וועגן דעם שיעור
דער משגיח ערקלערט ווי אזוי תמנע'ס חשק צו זרע אברהם איז דורכגעגאנגען באהאלטן דורך עמלק און המן, ביז עס זענען ארויסגעקומען בני בניו של המן וואס האבן געלערנט תורה אין בני ברק, און ווי אזוי די תנאים פון דער הגדה זענען דארט געקומען זיי מתקן זיין.
דער משגיח עפנט מיטן ספר שפת אמת אויף די תנאים אין בני ברק וואס האבן פארלוירן דעם באגריף פון צייט, און מיט דער קשיא פארוואס עמלק איז נאר אפגעשוואכט געווארן. דערנאך נעמט ער די גמרא אז פון בני בניו של המן האבן געלערנט תורה אין בני ברק, הגם מ'טאר נישט מקבל זיין קיין גר פון עמלק. דער תירוץ ליגט אין תמנע: איר חשק צו זרע אברהם איז געווען א אמת'ע שייכות, און ווייל זי איז געווען נאר א פילגש ביי אליפז, איז איר שורש דורכגעגאנגען דורך עמלק ווי אן איזאלירטער דראט, אן ווערן עמלק. המן'ס שמחה ביי אסתר'ס סעודה האט באפרייט דעם ניצוץ, און דערפון איז געווארן רב שמואל בר שילת. דאס וואס שאול האט געלאזט לעבן אגג און משה רבינו האט אראפגעלאזט די הענט, האט איבערגעלאזט א שארית פאר פורים. די אנשי בני ברק האבן געהאט א שוועריגקייט מיט קריאת שמע של שחרית, א פגם פון זרש, און די תנאים, וואס האבן זיך משתתף געווען אין דעם פגם מיטן נישט עסן די מצה, האבן זיי מתקן געווען. ער ענדיגט מיט ברכת החמה ערב פסח און מיטן כח פון א אידישן חשק.
ענינים: ליל הסדר · ספיקות אין אמונה און עמלק
סדר השיעור
-
0:00 בני ברק, עמלק און בני בניו של המן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם שפת אמת אז די תנאים האבן פארלוירן דעם באגריף פון צייט, פרעגט פארוואס עמלק איז נאר אפגעשוואכט געווארן, און ברענגט ווי מנשה האט חוזק געמאכט פונעם פסוק פון תמנע. דערנאך ברענגט ער די גמרא אז בני בניו של המן האבן געלערנט תורה אין בני ברק, און פרעגט ווי אזוי, אז מ'טאר נישט מקבל זיין קיין גר פון עמלק.
-
6:27 תמנע'ס חשק און וואס א פילגש מיינט שטייט אינעם קאטאלאג
מיטן רמב"ם אז יעדער פסוק איז גלייך מן השמים, ערקלערט דער משגיח אז תמנע האט געהאט א חשק צו קדושה, אז חשק מיינט דביקות, און אז א חשק ווייזט אויף א שייכות. א פילגש אבער האט נישט קיין אמת'ע שייכות, און ווייל די ראשית האט אין זיך דעם גאנצן ענין, איז איר שייכות מיט אליפז געבליבן אפגעזונדערט, ווי אן איזאלירטער דראט.
-
13:57 תמנע'ס שורש גייט דורך עמלק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז פון תמנע איז ארויסגעקומען עמלק און המן, און פון בני בניו של המן רב שמואל בר שילת, דער ביישפיל פון א מלמד תינוקות. ווייל תמנע'ס שורש איז נאר דורכגעגאנגען דורך עמלק, איז די שבועה נישט חל; ער ברענגט אויך דעם גלגולי נשמות אז תמנע איז מגולגל געווארן אין בלעם'ס אתון.
-
17:48 המן'ס שמחה ביי אסתר'ס סעודה שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט דעם קדושת לוי און דעם תפארת שלמה וואס פרעגן ווי קומט המן צו שמחה, און ענטפערן אז די הייליגע סעודה פון אסתר האט אים געגעבן א חיות, פון וואס עס האבן געקענט ארויסקומען צדיקים. דער משגיח לייגט צו אז דאס האט באפרייט דעם ניצוץ פון רב שמואל בר שילת, גלייכט עס צו אגג וואס האט מוליד געווען די נאכט וואס שאול האט אים געלאזט לעבן, און מערקט אן אז די סעודה איז געווען א פסח'דיגע סעודה.
-
22:53 זרש ווערט ניצול, און המן'ס מלחמה קעגן די מועדים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט פארוואס זרש איז ניצול געווארן: דער ניצוץ פאר בני בניו של המן איז דורכגעגאנגען דורך איר. ער טייטשט "יבוא המלך והמן היום" אז עס האט אין זיך דעם שם הוי' און די ווערטער "למדו תורה בבני ברק", און ערקלערט אז המן האט פיינט געהאט די ימים טובים און די תינוקות של בית רבן וואס געבן א קיום צו כלל ישראל, בשעת תמנע, אלס בלעם'ס אתון, איז מליץ געווען פאר די שלש רגלים.
-
29:37 ברוך המן אום פורים שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט די גמרא אז חייב איניש לבסומי בפוריא עד דלא ידע צווישן ברוך מרדכי און ארור המן, און דעם אריז"ל אז א ברכה וואס מ'זאגט בטעות אויף המן גייט נאר אויפן ניצוץ קדושה אין אים. דאס זעלבע איז ביי זרש, פון וועמען עס איז ארויסגעקומען שילת, די מאמע פון רב שמואל בר שילת.
-
32:55 פארוואס אגג און עמלק זענען געבליבן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח פרעגט פארוואס שמואל האט קיינמאל נישט מוסר געווען שאול'ן פאר'ן לאזן לעבן אגג, און ברענגט דעם רוזשינער: מיטן לאזן אגג, פון וועמען המן איז געקומען, האט שאול געברענגט פורים אויף דער וועלט. דאס ערקלערט אויך פארוואס משה רבינו האט אראפגעלאזט די הענט און עמלק איז נאר אפגעשוואכט געווארן, כדי עס זאל בלייבן א שארית ביז משיח בן יוסף; המן האט מלחמה געהאלטן קעגן די מועדים און די תינוקות של בית רבן, די צוויי זאכן וואס קומען פון תמנע.
-
39:43 בני ברק'ס שוועריגקייט מיט קריאת שמע שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז די אנשי בני ברק, פון בני בניו של המן, האבן געהאט א שוועריגקייט מיט קריאת שמע של שחרית, אזוי ווי אסאך אידן היינט באקלאגן זיך אז זיי קענען זיך נישט קאנצענטרירן. דאס איז געווען א פגם פון זרש, וואס האט געוואלט מבטל זיין מרדכי'ס קריאת שמע אינדערפרי, און א פגם פון א גוי גייט אריבער אויף זיינע קינדער אפילו נאכן גיור; עמלק האט אויך געהאט א שליטה אויף שבט דן, וואו בני ברק ליגט, און דערפאר זענען די חכמים געקומען פון גליל זיי צו העלפן.
-
45:16 פארוואס די תנאים האבן נישט געגעסן די מצה שטייט אינעם קאטאלאג
צוריק צום שפת אמת, פרעגט דער משגיח ווי אזוי האט דער אייבערשטער צוגעלאזט אז די גרויסע תנאים זאלן נישט עסן קיין מצה פסח ביינאכט, און ערקלערט אז סיפור יציאת מצרים נעמט ארויס א איד פון אלע צרות, און דערפאר איז די נאכט געווען מסוגל צו העלפן די אנשי בני ברק. דערנאך ערקלערט ער אז ביי א גרויסע הצלחה דארף מען עפעס געבן פאר די סטרא אחרא, ווי דער שעיר לעזאזל, מים אחרונים און כפרות, און זאגט אז די תענית פסח אין אסתר'ס צייטן איז געווען אזא פיוס פאר'ן נס פון פורים.
-
54:15 די תנאים זענען מתקן בני בניו של המן שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ברענגט פונעם בעל שם טוב אז א צדיק קען מתקן זיין א רשע נאר ווען ער האט א שייכות מיטן חטא, און ערקלערט אז די תנאים, מיטן נישט עסן קיין מצה ווי אידן האבן נישט געקענט אין המן'ס צייטן, האבן באקומען די שייכות און באפרייט בני בניו של המן צו לייענען קריאת שמע. ער קומט צוריק צום רמב"ם אז דער פסוק פון תמנע איז גלייך צו שמע ישראל, און ענדיגט מיטן כח פון א אידישן חשק.
-
1:02:19 ברכת החמה: די חמה געהערט צו יעקב
דער משגיח גייט אריבער צו ברכת החמה פון דעם יאר, וואס אידן זענען צוגעגאנגען מיט א גרויסן חשק. ער ערקלערט אז דער אייבערשטער האט געגעבן די חמה, די טבע, צו עשו, און די לבנה צו יעקב, אבער באמת געהערט אלץ צו ישראל, און נאר אין עולם הזה זעט אויס אז עשו האלט די טבע, ווי ירושלים איז געשריבן אן א יו"ד אין גלות.
-
1:06:12 די חמה קערט זיך אום, ערב פסח, און חשק שטייט אינעם קאטאלאג
דער משגיח ערקלערט אז ווען די חמה קומט צוריק צו איר ערשטן פונקט, ווי פאר'ן חטא, ווערט נתגלה אז די וועלט איז באשאפן געווארן בשביל ישראל, און ברכת החמה איז מנחם די חמה אז זי וועט צוריקקומען צו יעקב. א ברכת החמה ערב פסח איז גרעסער, ווייל די מלחמה מיט עמלק, שאול'ס מלחמה מיט אגג און די פון משיח בן יוסף, איז ערב פסח. ער ענדיגט אז פסח איז חשק, אז תמנע'ס חשק איז געבליבן ביז רב שמואל בר שילת, און מיט א תפילה אויף ביאת המשיח.
דער שיעור, אויסגעשריבן
בני ברק, עמלק און בני בניו של המן
דער משגיח עפנט מיטן מעשה אין דער הגדה פון די תנאים וואס זענען געזעסן אין בני ברק און מספר געווען ביציאת מצרים די גאנצע נאכט, און ברענגט דעם שפת אמת אז זיי זענען אזוי אריינגעטון געווען אז זיי האבן פארלוירן דעם באגריף פון צייט, ביז די תלמידים זענען געקומען זאגן אז ס'איז שוין זמן קריאת שמע של שחרית. דערנאך פרעגט ער פארוואס יהושע האט עמלק נאר אפגעשוואכט און נישט אינגאנצן מבטל געווען, און פארוואס משה רבינו האט בכלל אראפגעלאזט די הענט. ב,א,ג,ד
ער ברענגט די גמרא אז מנשה המלך האט חוזק געמאכט פונעם פסוק "ואחות לוטן תמנע", וואס לערנט מען דערפון? באמת, ערקלערט דער משגיח, האט תמנע געוואלט זיך מדבק זיין אין זרע אברהם, און ווען אברהם האט זי נישט מקבל געווען, איז זי געווארן א פילגש ביי אליפז בן עשו, און פון איר איז געקומען עמלק. די גמרא זאגט אויך אז מבני בניו של המן למדו תורה בבני ברק; פרעגט דער משגיח, ווי אזוי, אז מ'טאר נישט מקבל זיין קיין גר פון עמלק? ה,ו,ז,ח
תמנע'ס חשק און וואס א פילגש מיינט
צו פארענטפערן ברענגט דער משגיח דעם רמב"ם אין פירוש המשניות אז יעדער פסוק אין דער תורה איז גלייך מן השמים, און "ואחות לוטן תמנע" איז אזוי חשוב ווי שמע ישראל. תמנע האט געהאט א חשק צו קדושה. חשק, ערקלערט ער, מיינט דביקות, ווי "כי בי חשק" און "חשוקים כסף", ווי דער חיבוק וואס דער תניא רעדט פון ביים לערנען תורה. דער זוהר זאגט אז א רעותא טבא ווערט קיינמאל נישט פארלוירן, און דער צדקת הצדיק אז א חשק צו א זאך איז א סימן אז מ'האט א שייכות דערצו. ט,י,כ,ל,מ,נ
אבער א פילגש, נישט ווי איש ואשה, האט נישט קיין אמת'ע שייכות: קיין קידושין, קיין כתובה. און ווייל די ראשית האט אין זיך דעם גאנצן ענין, איז תמנע'ס שייכות מיט אליפז קיינמאל נישט געווען אמת'דיג. דער משגיח גלייכט עס צו די אורות וואס קומען אראפ דורך די עולמות אן זיך טוישן, און צו אן איזאלירטן עלעקטרישן דראט וואס גייט דורך א בנין, און דער כח בלייבט אינעווייניג.
תמנע'ס שורש גייט דורך עמלק
פון תמנע איז ארויסגעקומען עמלק און המן, און פון בני בניו של המן רב שמואל בר שילת, וועמען די גמרא ברענגט אלס דעם ביישפיל פון א מלמד תינוקות. תמנע'ס ניצוץ איז דורכגעגאנגען די דורות פון עשו איזאלירט, אן זיך אויסמישן, ווייל עס האט זיך אנגעהויבן אלס א פילגש. ממילא איז די שבועה נישט מקבל צו זיין גרים פון עמלק נישט חל אויף איר: זי איז נישט פון זרע עמלק, זי איז נאר דורכגעגאנגען. ער ברענגט אויך דעם גלגולי נשמות אז תמנע איז מגולגל געווארן אין בלעם'ס אתון, וואס איז זוכה געווען צו רעדן. ס
המן'ס שמחה ביי אסתר'ס סעודה
דער קדושת לוי און דער תפארת שלמה פרעגן ווי קומט המן צו "שמח וטוב לב", שמחה איז דאך א מידה פון קדושה, און ווי אזוי האבן פון אים געקענט ארויסקומען גרים. דער תפארת שלמה ענטפערט אז זיין שמחה איז געקומען פון אסתר'ס הייליגער סעודה, און דורך דעם האבן פון אים געקענט ארויסקומען צדיקים. ע,פ,צ
דער משגיח מערקט אן אז דערמיט איז נאך נישט פארענטפערט די קשיא פון די גרים, און לייגט צו אז מיטן הנאה האבן פון דער סעודה, וואס אסתר האט צוגעגרייט אלס א פסח'דיגע סעודה, האט המן באפרייט דעם ניצוץ פון רב שמואל בר שילת, דער ראש פון אלע מלמדי תינוקות. ער גלייכט עס צו אגג, וואס האט מוליד געווען די נאכט וואס שאול האט אים געלאזט לעבן. פ
זרש ווערט ניצול, און המן'ס מלחמה קעגן די מועדים
דער משגיח ברענגט דעם תרגום אויף דער מגילה אז זרש איז אנטלאפן, און פרעגט פארוואס זי איז ניצול געווארן, זי האט דאך געגעבן די עצה פונעם עץ. ער ענטפערט אז דער ניצוץ פאר בני בניו של המן איז דורכגעגאנגען דורך איר, און דערפאר האט זי געמוזט ניצול ווערן. "יבוא המלך והמן היום" איז ראשי תיבות שם הוי': דורכן קומען צו דער סעודה איז באפרייט געווארן זיין ניצוץ, און די ווערטער זענען בגימטריא "ילמדו תורה בבני ברק". ק,ר
המן, זאגט ער ווייטער, האט זיך אנגעשטעלט קעגן צוויי זאכן וואס געבן א קיום צו כלל ישראל: די ימים טובים, ווי ער האט זיך באקלאגט "פסח היום, שבועות היום", און די תינוקות של בית רבן, וואס ער האט געוואלט פריער אויסהרגענען. דער רמב"ם שרייבט אז די מועדים הענגען אין אידן וואס וואוינען אין ארץ ישראל. תמנע, אלס בלעם'ס אתון, האט געזאגט "זה שלש רגלים", וואס רש"י טייטשט אויף די שלש רגלים; פונקט פארקערט ווי המן. ש,ת,אא,אב
ברוך המן אום פורים
דער משגיח ברענגט די גמרא אז חייב איניש לבסומי בפוריא עד דלא ידע צווישן ארור המן און ברוך מרדכי, און דעם אריז"ל אז ווען מ'זאגט בשכרות "ברוך" אויף המן, גייט די ברכה נאר אויפן באהאלטענעם ניצוץ קדושה אין אים. דאס זעלבע איז ביי זרש, פון וועמען עס איז ארויסגעקומען שילת, די מאמע פון רב שמואל בר שילת. אג
פארוואס אגג און עמלק זענען געבליבן
דער משגיח פרעגט פארוואס שמואל, ווען ער האט מוסר געווען שאול'ן, האט נישט דערמאנט אגג, הגם דורך דעם איז געקומען המן. ער ברענגט דעם רוזשינער אז שאול'ס ווערטער "הקימותי את דבר ה'" מיינען אז מיטן לאזן לעבן אגג האט ער געברענגט פורים אויף דער וועלט, און דער משגיח זאגט אז שאול איז געווען גערעכט. דער חתם סופר שרייבט אז די מגילה האט א גרעסערע ליכטיגקייט ווי תורת משה אליין. אה,אז
דערמיט פארענטפערט דער משגיח די קשיא פונעם אנהייב. עמלק האט נישט געטארט אינגאנצן אויסגעמעקט ווערן ביז דער אמת'ער מלחמה פון משיח בן יוסף, ווייל עס האט נאך געדארפט קומען פורים און בני בניו של המן. ווען משה רבינו האט געזען אז די מלחמה ווערט אזוי שארף אז עס וועט גארנישט בלייבן, האט ער אראפגעלאזט די הענט, כדי עס זאל בלייבן א שארית. המן האט מלחמה געהאלטן קעגן די מועדים און די תינוקות של בית רבן, און ביידע, זאגט דער משגיח, קומען ארויס פון תמנע.
בני ברק'ס שוועריגקייט מיט קריאת שמע
דער משגיח ערקלערט אז די אנשי בני ברק, פון בני בניו של המן, האבן געהאט א שוועריגקייט מיט קריאת שמע של שחרית, אזוי ווי מ'באקלאגט זיך היינט צו אים אז מ'ווערט מבולבל ווען מ'וויל זיך קאנצענטרירן דערויף. די סיבה איז זרש: דער מדרש זאגט אז זי האט געראטן צו הענגען מרדכי'ן אינדערפרי, אז ער זאל נישט קענען לייענען קריאת שמע, און א פגם פון א גוי גייט אריבער אויף זיינע קינדער אפילו ווען זיי ווערן מגייר. אט,אי
פארוואס די תנאים האבן נישט געגעסן די מצה
צוריק צום שפת אמת, פרעגט דער משגיח ווי אזוי האט דער רבונו של עולם צוגעלאזט אז די הייליגע תנאים, די ראשים פון כלל ישראל, זאלן נישט עסן קיין מצה פסח ביינאכט, א מצוה וואס דער גאנצער קיום פון א איד הענגט אין איר. ער ערקלערט אז סיפור יציאת מצרים נעמט ארויס א איד פון אלע צרות, ווי דער חתם סופר שרייבט, און דערפאר דערמאנט מען יציאת מצרים צוויי מאל א טאג. ממילא איז פסח ביינאכט געווען די מסוגל'דיגע צייט פאר די חכמים צו העלפן די אנשי בני ברק. א
דערנאך ברענגט ער דעם ענין פון שעיר לעזאזל: אמאל דארף מען עפעס ווארפן פאר די סטרא אחרא, כדי זי זאל נישט מקטרג זיין אויף אידן. דער פרי צדיק און דער רמב"ן ערקלערן אז אידן זענען נאר דעם אייבערשטנ'ס שלוחים דערצו. דאס זעלבע געפינט מען ביי מים אחרונים, וואס דער אריז"ל רופט חלק אדם רשע, און ביי כפרות. אנ,אס
ווייל פורים האט אראפגעברענגט א אור חדש וואס קיין יום טוב האט נישט, זאגט דער משגיח אז די תענית פסח אין אסתר'ס צייטן איז געווען דער פיוס פאר די סטרא אחרא, כדי דער נס און די תקנה פון פורים זאלן קענען דורכגעפירט ווערן.
די תנאים זענען מתקן בני בניו של המן
דער משגיח ברענגט דעם מאור עינים פונעם בעל שם טוב: א צדיק וואס וויל מתקן זיין א רשע מוז האבן עפעס א שייכות מיט זיין חטא, ווי חז"ל זאגן כל שאינו מחויב בדבר אינו מוציא אחרים ידי חובתן. דאס ווייזט ער ביי משה רבינו, וואס האט געקענט בעטן פאר די וואס האבן געדינט עבודה זרה ערשט ווען ער האט אויך געהאט א שייכות מיט זייער חטא. אק,אר
בני בניו של המן האבן געהאט צוויי מניעות צו קריאת שמע: זרש'ס רצון מבטל צו זיין מרדכי'ס קריאת שמע, און וואס צוליב המן האבן אידן נישט געגעסן קיין מצה, ווען אסתר האט געבעטן "וצומו עלי שלשת ימים" אום פסח. מיטן אליין נישט עסן די מצה האבן די תנאים באקומען א שייכות מיט דעם פגם, און געקענט מתקן זיין. ווען די תלמידים האבן געזאגט אז ס'איז זמן קריאת שמע של שחרית, איז דער תיקון געווען פארענדיגט. אש,ב
ברכת החמה: די חמה געהערט צו יעקב
דער משגיח גייט אריבער צו ברכת החמה פון דעם יאר, וואס אידן זענען צוגעגאנגען דערצו מיט א גרויסן חשק. דער אייבערשטער האט געגעבן די חמה, די טבע, צו עשו, און די לבנה צו יעקב; אבער באמת געהערט אלץ צו ישראל, ווי רש"י זאגט אז די וועלט איז באשאפן בשביל ישראל. נאר אין עולם הזה זעט אויס אז עשו האלט די טבע, אזוי ווי, שרייבט דער צבי לצדיק, ירושלים איז געשריבן אן א יו"ד אין גלות, און וועט עס באקומען ווען משיח וועט קומען. את,בג
די חמה קערט זיך אום, ערב פסח, און חשק
ווען די חמה קומט צוריק צו איר ערשטן פונקט, ווי פאר'ן חטא, ווערט נתגלה אז די וועלט איז באשאפן בשביל ישראל, און ברכת החמה איז מנחם די חמה אזוי ווי קידוש לבנה איז מנחם די לבנה. א ברכת החמה ערב פסח איז גרעסער, ווייל די מלחמה מיט עמלק איז ערב פסח, ווי דער זוהר זאגט: שאול האט געציילט די אידן מיט די טלאי פסח, און די מלחמה פון משיח בן יוסף וועט אויך זיין דעמאלט. בה,בו
מראי מקומות
תורה
- ג Shemos 17:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:05
- ד Shemos 17:11 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 0:05
- ו Bereishis 36:22 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
- ז Bereishis 36:12 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
- כ לכאורה Shemos 27:17 מפתח אינעם אויסשרייב: 6:42
- אא Bamidbar 22:28 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 25:27
- או Shemos 17:14 34:56 טעקסט מפתח
- אמ Devarim 7:17-18 47:46 טעקסט מפתח
נביאים
- אה Shmuel I 15:13 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 33:17
- אח Shmuel I 15:20 35:17 טעקסט מפתח
- אל לכאורה Yehoshua 19:45 מפתח אינעם אויסשרייב: 43:48
- בא Yeshayahu 30:26 1:04:53 טעקסט מפתח
- בב Ovadiah 1:21 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:09:10
- בד Yehoshua 24:4 1:06:26 טעקסט מפתח
- בו Shmuel I 15:4 טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 1:06:56
כתובים
תרגום
תלמוד בבלי
- ה לכאורה Sanhedrin 99b מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
- ח Gittin 57b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 2:53
- ש לכאורה Megillah 13b מפתח אינעם אויסשרייב: 25:27
- אג Megillah 7b טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 29:49
- אי לכאורה Sanhedrin 94a מפתח אינעם אויסשרייב: 40:19
- אר Rosh Hashanah 29a טעקסט מפתח אינעם אויסשרייב: 54:20
מדרש
זוהר און קבלה
ראשונים
- ט לכאורה Rambam, Commentary on the Mishnah, Sanhedrin ch. 10 (Thirteen Principles, eighth principle) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:42, 1:00:43
- ת לכאורה Rambam, Sefer HaMitzvos, positive commandment 153 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:27
- אב לכאורה Rashi on Bamidbar 22:28 מפתח אינעם אויסשרייב: 25:27
- אד לכאורה Tosafos, Megillah 7b 31:50 מפתח
- אס לכאורה Ramban on Vayikra 16:8 מפתח אינעם אויסשרייב: 48:55
- אפ Sefer HaChinuch (מקום נישט באשטימט) 51:07 מפתח
- את לכאורה Rashi on Bereishis 1:1 מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:29
אחרונים און חסידות
- א Sfas Emes (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 0:05, 45:33
- ל Tanya (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:42
- נ Tzidkas HaTzaddik (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 6:42
- ס Gilgulei Neshamos (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 13:59
- ע Kedushas Levi (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54
- פ Tiferes Shlomo (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 17:54, 19:15
- אז Derashos Chasam Sofer (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 33:17
- אנ Pri Tzaddik (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 48:55
- אצ Mishnah Berurah (מקום נישט באשטימט) 51:24 מפתח
- אק Me'or Einayim (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 54:20
- בג Tzvi LaTzaddik (מקום נישט באשטימט) מפתח אינעם אויסשרייב: 1:02:29
תפילה און פיוט
עיקרי הדברים
- 9:17 תמנע'ס חשק צו זרע אברהם איז געווען א סימן אז זי האט א שייכות דערצו, און א רעותא טבא ווערט קיינמאל נישט פארלוירן.
- 15:25 ווייל תמנע האט זיך אנגעהויבן אלס א פילגש, אן א אמת'ע שייכות, איז איר שורש נאר דורכגעגאנגען דורך עמלק, און ממילא איז די שבועה נישט מקבל צו זיין גרים פון עמלק נישט חל אויף בני בניו של המן.
- 34:41 עמלק איז מיט כוונה נישט אינגאנצן אויסגעהרגעט געווארן, ביי משה רבינו'ס הענט און ביי שאול'ס אגג, כדי עס זאל קענען קומען פורים און בני בניו של המן.
- 40:58 די תנאים זענען געקומען קיין בני ברק מתקן זיין בני בניו של המן, וואס האבן נישט געקענט געהעריג לייענען קריאת שמע של שחרית.
- 1:09:08 דער משגיח זאגט אז מ'דארף מתפלל זיין צו האבן א חשק צו תורה, תפילה און מצוות, ווייל פסח איז חשק.
קושיות און תירוצים
-
קשיא: 2:03 פארוואס האט יהושע עמלק נאר אפגעשוואכט, און פארוואס האט משה רבינו אראפגעלאזט די הענט?
תירוץ: 36:29 עס האט געמוזט בלייבן א שארית פון עמלק כדי עס זאל קומען פורים און בני בניו של המן, ביז דער אמת'ער מלחמה פון משיח בן יוסף.
-
קשיא: 5:35 ווי אזוי האבן בני בניו של המן זיך געקענט מגייר זיין, אז מ'טאר נישט מקבל זיין קיין גר פון עמלק?
תירוץ: 15:46 זיי זענען געקומען פון תמנע, וואס איר שורש איז נאר דורכגעגאנגען דורך עמלק אלס א פילגש, אן ווערן א חלק דערפון.
-
קשיא: 18:06 ווי קומט המן צו שמחה, וואס איז א מידה פון קדושה?
תירוץ: 18:50 זיין שמחה איז געקומען פון דער הייליגער סעודה פון אסתר, און פון דעם חיות האבן געקענט ארויסקומען צדיקים.
-
קשיא: 23:15 פארוואס איז זרש ניצול געווארן, אז אלע קינדער פון המן זענען אויסגעהרגעט געווארן?
תירוץ: 23:30 דער ניצוץ וואס האט געדארפט ארויסברענגען בני בניו של המן איז דורכגעגאנגען דורך איר, און דערפאר האט זי געמוזט ניצול ווערן.
-
קשיא: 33:17 פארוואס האט שמואל קיינמאל נישט מוסר געווען שאול'ן פאר'ן לאזן לעבן אגג?
תירוץ: 34:01 ווייל פון אגג איז געקומען המן און פורים, און שפעטער רב שמואל בר שילת, און שאול איז געווען גערעכט.
-
קשיא: 47:01 ווי אזוי האט דער אייבערשטער צוגעלאזט אז די גרויסע תנאים זאלן נישט עסן קיין מצה פסח ביינאכט?
תירוץ: 56:44 כדי מתקן צו זיין בני בניו של המן האבן זיי געדארפט האבן א שייכות מיט זייער פגם, און דאס נישט עסן די מצה, ווי אידן האבן נישט געגעסן אין המן'ס צייטן, האט זיי געגעבן די שייכות.
געדאנקען
- 13:34 ווייל א פילגש האט נישט קיין אמת'ע שייכות, איז תמנע'ס שורש דורכגעגאנגען דורך עמלק ווי אן איזאלירטער דראט: דער ניצוץ פון איר חשק צו זרע אברהם איז דורכגעגאנגען די דורות אן זיך אויסמישן, און דערפאר האבן בני בניו של המן זיך געקענט מגייר זיין.
- 24:03 אסתר האט איינגעלאדנט המן צו איר סעודה כדי דורכן הנאה האבן דערפון זאל באפרייט ווערן דער ניצוץ קדושה אין אים; "יבוא המלך והמן היום" האט אין זיך דעם שם הוי', און איז בגימטריא "ילמדו תורה בבני ברק".
- 33:17 לויטן רוזשינער האט שאול געמיינט מיט "הקימותי את דבר ה'" אז מיטן לאזן לעבן אגג האט ער געברענגט פורים אויף דער וועלט, און דערפאר האט שמואל אים דערויף נישט מוסר געווען.
- 41:32 די שוועריגקייט פון די אנשי בני ברק מיט קריאת שמע של שחרית איז געקומען בירושה פון זרש, וואס האט געוואלט הענגען מרדכי'ן אינדערפרי פאר זיין קריאת שמע.
- 55:31 לויטן כלל פונעם בעל שם טוב, כל שאינו מחויב בדבר אינו מוציא אחרים ידי חובתן, האבן די תנאים געמוזט האבן א שייכות מיטן פגם פון בני בניו של המן; מיטן נישט עסן די מצה, ווי אידן האבן נישט געגעסן אין המן'ס צייטן, האבן זיי זיי געקענט מתקן זיין.
- 53:43 די תענית וואס האט מבטל געווען פסח אין אסתר'ס צייטן איז געווען דער פיוס פאר די סטרא אחרא, כדי די גרויסע הצלחה פון פורים זאל קענען דורכגעפירט ווערן.
- 1:08:14 א ברכת החמה ערב פסח איז גרעסער ווי געווענליך, ווייל די מלחמה מיט עמלק, שאול'ס מיט אגג און משיח בן יוסף'ס, איז ערב פסח.
וואס דער משגיח זאגט מ׳זאל ארויסנעמען
- 1:09:12 דער משגיח זאגט אז א מצוה דארף מען טאן מיט חשק, און אז מ'דארף מתפלל זיין צו האבן א חשק צו תורה און תפילה.
דערמאנט אין דעם שיעור
פערזאנען אברהם אבינו, אגג, אליפז, אסתר המלכה, בלעם, דער הייליגער אר"י, דער הייליגער בעל שם טוב, דער חתם סופר, דער רוזשינער, דער רמ"ע מפאנו, דער רמב"ם, דער שפת אמת, דער תפארת שלמה, המן, זרש, יהושע בן נון, יעקב אבינו, מנשה, מרדכי הצדיק, משה רבינו, עשו, רב שמואל בר שילת, רבי אליעזר בן הורקנוס, רבי אלעזר בן עזריה, רבי יהושע בן חנניה, רבי לוי יצחק בארדיטשובער, רבי צדוק הכהן פון לובלין, שאול המלך, שמואל הנביא, תמנע
ערכים ברכת החמה, השתלשלות, מועד, ניצוצות, סטרא אחרא, סמאל, עמלק, שעיר לעזאזל, תינוקות של בית רבן, תשוקה